سه شنبه 27 مرداد 1405 | Tuesday, 18 August 2026
به گزارش فولادنامه؛ برای نیمقرن، تجارت جهانی فولاد بیشتر شبیه یک اقیانوس بههمپیوسته بود؛ فولاد چین به آمریکایلاتین میرفت، سنگآهن استرالیا به اروپا میرسید، و قیمتها کموبیش در یک منطق جهانی واحد حرکت میکردند. اما تحلیلهای تازه صنعتی امسال روی یک کلمه واحد تأکید دارند: منطقهایشدن. بهجای آن اقیانوس واحد، فولاد جهان دارد به چند دریاچه جداگانه تقسیم میشود که هرکدام قوانین آبوهوایی خودشان را دارند.
نشانه اول این تقسیم، در همان بازارهایی دیده میشود که بیشترین قدرت اقتصادی را دارند. آمریکا و اتحادیه اروپا، هرکدام به شیوه خودشان، دیوارهای بلندتری دور بازار داخلیشان کشیدهاند؛ نتیجه این است که فولاد این روزها بیشتر درون بلوکهای منطقهای جابهجا میشود تا بین آنها. تحلیلگران صنعتی میگویند این روند بهطور نامتقارن اثر میگذارد: اروپا، بهعنوان یک بازار عمدتاً واردکننده، از این دیوارها سود میبرد و قیمت سنگآهن داخلیاش را هم حمایت میکند؛ اما آسیا، بهعنوان بزرگترین منطقه صادرکننده جهان، دقیقاً از همین روند ضربه میخورد، چون دسترسیاش به دو تا از بزرگترین بازارهای مصرف جهان محدودتر شده.
نشانه دوم، در جایی دیده میشود که کمتر کسی انتظارش را دارد: آمریکایلاتین. طبق تحلیلهای تازه صنعتی، صادرات فولاد نهایی و نیمهساخته چین به این منطقه در پانزده سال اخیر ۲۳۳ درصد رشد کرده، و امروز ۳۹ درصد از کل فولاد مصرفی آمریکایلاتین وارداتی است -رکوردی بیسابقه. این دقیقاً همان واقعیتی است که چند روز پیش این ستون هم آن را از زاویه سقوط سهام گرداو و سیاسان برزیل روایت کرد؛ اما امروز مشخص میشود آن سقوط یک نوسان لحظهای نبود، بخشی از یک روند ساختاری چندساله است. در پسزمینه همین ماجرا، ظرفیت مازاد فولاد جهان هم تا پایان امسال به حدود ۶۳۰ میلیون تن میرسد -رقمی که از کل تولید سالانه همه کشورهای عضو OECD رویهم هم بیشتر است، و همین مازاد است که باید یکجا به بازارهای بازتر مثل آمریکایلاتین سرازیر شود.
نشانه سوم، مستقیماً به همسایگی ایران مربوط میشود. با تنگترشدن دسترسی به بازارهای آمریکا و اروپا، صادرات چین این روزها بیشتر بهسمت جنوبشرق آسیا و خاورمیانه هدایت میشود؛ یعنی رقابت دقیقاً در همان مناطقی شدیدتر میشود که تقاضایشان سریعتر از بقیه دنیا رشد میکند. اما در همین بازه، آمار تولید منطقهای نشان میدهد خاورمیانه، برخلاف انتظار عمومی از یک منطقه در حال رشد، در مارس امسال یکی از تندترین انقباضهای تولید فولاد جهان را تجربه کرده: تولید مشترک ایران، قطر، عربستان سعودی و امارات در این ماه به ۳.۵ میلیون تن رسیده، افتی ۳۳.۵ درصدی نسبت به سال قبل -شدیدترین انقباض منطقهای در میان همه مناطق جهان در همان ماه.
این ترکیب -منطقهای که هدف اصلی صادرات مازاد چین شده، درست در همان زمانی که تولید داخلیاش دارد جمع میشود- دقیقاً همان نقطهای است که جهانبینی این ستون درباره روند جهانی فولاد به صنعت داخلی ایران گره میخورد. اگر فولاد جهان واقعاً دارد به دریاچههای منطقهای تقسیم میشود، سرنوشت هر تولیدکننده بیشتر از هر زمان دیگری به سلامت همان دریاچهای بستگی دارد که در آن قرار گرفته. برای صنعت فولاد ایران، این یعنی حفظ سهم در بازار داخلی و منطقهای خاورمیانه، دیگر فقط یک هدف تجاری معمول نیست؛ در دنیایی که دسترسی به بازارهای دوردستتر روزبهروز محدودتر میشود، ثبات و رشد همین دریاچه منطقهای، به یکی از معدود متغیرهایی تبدیل شده که صنعت داخلی میتواند روی آن تمرکز واقعی داشته باشد.
مطالب مرتبط
