به گزارش فولادنامه؛ صنعت فولاد در سطح جهان با فشارهای فزاینده‌ای برای تغییر روش‌های تولید و کربن‌زدایی روبه‌رو است. در حالی که مجتمع فولاد مبارکه با چالش بازسازی فیزیکی زیرساخت‌های آسیب‌دیده خود دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ همتایان جهانی آن در حال بازطراحی کامل ساختار تولید و گذار به فناوری‌های نوین هستند. بازسازی کوره‌های آسیب‌دیده در شرایط فعلی نباید صرفا یک عملیات عمرانی و بازگشت به نقطه صفر تلقی شود؛ بلکه چگونگی این بازسازی، یک تصمیم‌گیری کلان اقتصادی و استراتژیک است که سرنوشت، تاب‌آوری و رقابت‌پذیری این مجتمع عظیم را در دهه‌های آینده رقم می‌زند.
عبور از سنت به مدرنیته
تجربه شرکت آرسلورمیتال در سایت دانکرک فرانسه، یک نمونه مطالعاتی بی‌نظیر برای الگوبرداری در مسیر نوسازی است. این شرکت با یک سرمایه‌گذاری عظیم ۱.۳ میلیارد یورویی، تصمیم گرفت به جای حفظ فناوری‌های قدیمی، یک کوره قوس الکتریکی با ظرفیت ۲ میلیون تن را جایگزین یکی از کوره‌های بلند خود کند. این تصمیم‌گیری نشان می‌دهد که غول‌های صنعتی حتی بدون وجود تخریب‌های ناشی از جنگ نیز، هزینه‌های سنگین تغییر فناوری را برای بقا در بازارهای آینده می‌پذیرند. در شرایط فعلی که فولاد مبارکه به واسطه آسیب‌های وارده ناچار به صرف هزینه بازسازی و توقف برخی از خطوط تولید است؛ این تغییر ساختار توجیه اقتصادی و استراتژیک مضاعفی پیدا می‌کند.
اقتصاد گذار و مزیت‌های کوره‌های قوس الکتریکی
جایگزینی کوره‌های سنتی با کوره‌های قوس الکتریکی نه‌تنها یک الزام زیست‌محیطی برای فرار از مالیات‌های کربنی آینده است؛ بلکه یک مزیت رقابتی بی‌بدیل محسوب می‌شود. کوره جدید آرسلورمیتال در دانکرک پتانسیل این را دارد که فولاد را با شدت انتشار بسیار پایین، یعنی حدود ۰.۶ تن دی‌اکسید کربن به ازای هر تن فولاد، تولید کند. نکته قابل توجه در این گذار تکنولوژیک، ترکیب دقیق مواد اولیه است. کوره قوس الکتریکی جدید در دانکرک با ترکیبی شامل ۶۰ درصد قراضه فولاد، ۲۰ درصد آهن اسفنجی یا بریکت گرم و ۲۰ درصد فلز داغ از کوره بلند باقی‌مانده تغذیه خواهد شد. این ترکیب برای اطمینان از توانایی کوره در تولید تمامی طیف‌های محصولات فولادی انتخاب شده است. فولاد مبارکه با توجه به دسترسی استراتژیک به منابع گاز و سنت قدرتمند تولید آهن اسفنجی در ایران، مزیتی نسبی و ذاتی برای توسعه کوره‌های قوس الکتریکی پیشرفته دارد و می‌تواند از دوره بازسازی فعلی برای بهینه‌سازی زنجیره خوراک خود بر پایه آهن اسفنجی کم‌کربن بیشترین بهره را ببرد.

محرک‌های اقتصادی و سیاست‌گذاری‌های حامی گذار
گذر به سمت فناوری‌های پاک نیازمند پیش‌نیازهای اقتصادی و سیاستی است. آرسلورمیتال برای اجرای پروژه دانکرک، از مکانیزم گواهی‌های بهره‌وری انرژی دولت فرانسه استفاده کرد که ۵۰ درصد از کل هزینه‌های پروژه را پوشش می‌دهد. همچنین، برای تامین پایدار انرژی کوره جدید، قرارداد بلندمدتی با شرکت EDF برای تخصیص برق هسته‌ای کم‌کربن امضا شده است. از سوی دیگر، سیاست‌هایی مانند مکانیسم تعدیل مرزی کربن در اروپا، هزینه کربن را بر فولادهای وارداتی اعمال می‌کند و شرایط رقابتی را برای تولیدکنندگان فولاد پاک هموارتر می‌سازد. فولاد مبارکه نیز می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی داخلی و توسعه زیرساخت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، بستر مشابهی برای تامین مالی و تامین انرژی پایدار پروژه‌های نوسازی خود فراهم آورد.
تولد دوباره با استانداردهای نوین
زمان‌بندی تحولات صنعتی نشان می‌دهد که این گذار یک‌شبه رخ نمی‌دهد. پروژه دانکرک از مرحله طراحی اولیه (Pre-FEED) در سال ۲۰۲۳ آغاز شده و انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۰ به بهره‌برداری کامل و توقف نهایی کوره بلند قدیمی منجر شود. شرکت فولاد مبارکه امروز بر سر یک دوراهی تاریخی است. بازسازی صرف آنچه تخریب شده و بازگشت به تکنولوژی‌های آلاینده و پرمصرف گذشته، هدر دادن یک فرصت بی‌تکرار است. با الهام از پروژه‌هایی مانند دانکرک، شرکت فولاد مبارکه می‌تواند با یک برنامه‌ریزی چندساله، کوره‌های جدید را بر پایه فناوری‌های منعطف‌تر، هوشمندتر و پاک‌تر بنا کند. این تغییر ساختار نه تنها تاب‌آوری مجتمع را در برابر شوک‌های انرژی و بحران‌های آینده افزایش می‌دهد؛ بلکه جایگاه آن را به عنوان یک رهبر منطقه‌ای در بازارهای جهانی که به شدت نیازمند فولاد سبز هستند؛ تثبیت خواهد کرد.


منبع: ایراسین