به گزارش فولادنامه؛ افق ۱۴۰۴ برای صنعت فولاد ایران با هدف تولید ۵۵ میلیون تن تعریف شده بود، اما بر اساس آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، تولید فولاد کشور در سال ۱۴۰۴ با رشد ۶.۲ درصدی به ۳۲.۱ میلیون تن رسید؛ به این ترتیب حدود ۲۳ میلیون تن از هدف تعیین‌شده محقق نشد. این فاصله در شرایطی ایجاد شده که ظرفیت اسمی صنعت فولاد به محدوده هدف نزدیک شده است؛ بنابراین مسئله اصلی صرفاً کمبود ظرفیت تولید نیست، بلکه محدودیت در بهره‌برداری از ظرفیت‌های ایجادشده است.
یکی از مهم‌ترین عوامل این وضعیت، ناترازی انرژی است. محدودیت‌های برق از اواخر تیرماه به توقف کامل تولید در برخی واحدهای فولادی منجر شده و تعدادی از کارخانه‌ها نیز با محدودیت ۷۰ درصدی برق مواجه شده‌اند؛ محدودیتی که در عمل تولید اقتصادی آنها را غیرممکن می‌کند. با ورود به فصل زمستان، احتمال اضافه شدن محدودیت گاز نیز وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند فشار بیشتری بر زنجیره فولاد وارد کند، زیرا گاز در فرآیند تولید آهن اسفنجی و برق در فولادسازی نقش اساسی دارند.
ابعاد اقتصادی این ناترازی نیز قابل توجه است. برآوردها نشان می‌دهد محدودیت‌های انرژی طی چهار تا پنج سال گذشته حدود ۱۸ میلیارد دلار ارزش تولید فولاد را از بین برده است. در همین مدت، حاشیه سود شرکت‌های بزرگ بورسی فولادی نیز از حدود ۳۳ درصد به ۶ درصد کاهش یافته است. البته تمام این افت را نمی‌توان به انرژی نسبت داد، اما افزایش هزینه برق و گاز، توقف خطوط تولید و هزینه‌های ناشی از خاموشی، فشار قابل توجهی بر سودآوری شرکت‌ها وارد کرده است. صنعت فولاد با مصرف حدود ۵۳۰۰ مگاوات برق، معادل ۶.۹ درصد مصرف برق کشور، یکی از صنایع بزرگ مصرف‌کننده انرژی محسوب می‌شود.
با این حال، ناترازی انرژی تنها مانع تحقق هدف ۵۵ میلیون تن نیست؛ دستیابی به این میزان تولید به تأمین حدود ۱۶۷ میلیون تن سنگ‌آهن، توسعه اکتشاف و استخراج، افزایش ظرفیت فرآوری، تأمین پایدار مواد اولیه و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل نیاز داشت. برآوردها نشان می‌دهد ظرفیت حمل ریلی برای تحقق اهداف صنعت فولاد باید حدود چهار برابر می‌شد و حدود ۱۳.۴ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری برای تکمیل زنجیره و زیرساخت‌های موردنیاز این هدف لازم بود. در نتیجه، بخشی از ظرفیت ایجادشده به دلیل توسعه نامتوازن حلقه‌های زنجیره امکان استفاده کامل پیدا نکرده است.
حتی در صورت رفع محدودیت‌های انرژی و زیرساختی، بازار داخلی توان جذب تمام تولید ۵۵ میلیون تنی را ندارد و تحقق این هدف به توسعه صادرات وابسته است. کاهش سرانه مصرف فولاد از حدود ۲۷۰ کیلوگرم به ۲۲۴ کیلوگرم، در کنار محدودیت‌های صادراتی، هزینه‌های حمل، دشواری نقل‌وانتقال پول و ریسک‌های سیاسی، شرایط فروش خارجی را نیز با چالش مواجه کرده است. بنابراین فاصله میان هدف ۵۵ میلیون تنی و تولید واقعی را باید حاصل مجموعه‌ای از گلوگاه‌های انرژی، مواد اولیه، حمل‌ونقل و بازار دانست؛ گلوگاه‌هایی که تا زمانی که به شکل هماهنگ برطرف نشوند، افزایش ظرفیت اسمی لزوماً به افزایش تولید واقعی منجر نخواهد شد.


منبع: معدن ۲۴