به گزارش فولادنامه؛ اواخر آوریل ۲۰۲۶، وقتی انجمن جهانی فولاد (worldsteel) جدول تازهی ده کشور برتر تولیدکنندهی فولاد را برای سهماههی نخست سال منتشر کرد، یک نام غایب بود که تا چند ماه پیش همیشه در آن جدول حضور داشت: ایران. طبق دادهی worldsteel، ویتنام با تولید ۶.۴ میلیون تن در سهماههی اول ۲۰۲۶ جای ایران را در رتبهی دهم گرفته بود. اما در تهران، این عدد را کسی نپذیرفت. دکتر مهدی محمدی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی ایران، در واکنشی که حتی به گزارشهای SteelOrbis هم راه پیدا کرد، گفت آمار worldsteel اشتباه است؛ ایران در همان بازه ۷.۲۶ میلیون تن فولاد تولید کرده و همچنان، پس از برزیل با ۸.۱ میلیون تن، در رتبهی دهم جهان ایستاده است.
این اختلاف عددی، بهتنهایی یک نزاع آماری ساده نیست؛ نشانهای است از فصلی که صنعت فولاد ایران از سر گذرانده. چند هفته پیش از انتشار همان آمار، حملات نظامی به دو غول فولادی کشور — فولاد مبارکه در اصفهان و فولاد خوزستان — زیرساخت برق و انبارهای این دو مجتمع را هدف قرار داده بود. طبق گزارشهای بینالمللی، نزدیک به ۱۰ میلیون تن از ظرفیت سالانهی تولید کشور، یعنی حدود یکچهارم کل ظرفیت، برای مدتی از مدار خارج شد. دولت در واکنش، صادرات محصولات تخت — از اسلب گرفته تا ورق گرم و سرد و ورقهای رنگی — را تا پایان اردیبهشت ممنوع کرد تا بازار داخلی از کمبود احتمالی مصون بماند.
با این حال، پرونده به همینجا ختم نشد. طبق گزارش سالانهی worldsteel («فولاد جهان در ارقام ۲۰۲۶»)، ایران در کل سال ۲۰۲۵ با ۳۲ میلیون تن تولید فولاد خام، نهتنها رتبهی دهم جهانیاش را حفظ کرد، بلکه نسبت به ۳۱.۴ میلیون تن سال ۲۰۲۴ اندکی هم رشد داشت — رشدی که انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران آن را ۶.۲ درصد اعلام کرد، عمدتاً به لطف مدیریت انرژی و راهاندازی ظرفیتهای تازه. نکتهی جالبتر اما در بخش دیگری از زنجیره است: ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۷ میلیون تن آهن اسفنجی (DRI) تولید کرد؛ رقمی که تقریباً یکچهارم کل عرضهی جهانی این ماده را تشکیل میدهد و ایران را — بیش از رتبهی دهمش در فولاد خام — به یکی از قطبهای بلامنازع صنعت DRI-EAF دنیا تبدیل کرده است.
این تصویر را باید در کنار پسزمینهی جهانی خواند. طبق تازهترین گزارشهای worldsteel، تولید جهانی فولاد در ژوئن ۲۰۲۶ به ۱۵۵.۷ میلیون تن رسید، رشدی ۱.۷ درصدی نسبت به سال قبل، اما با مسیرهای کاملاً متفاوت در کشورهای مختلف: چین با افت پیوسته (کاهش ۱۳.۹ درصدی در ژانویه نسبت به سال قبل) همچنان در حال تعدیل ظرفیت خود است، هند با رشدهای دورقمی مسیر صعودی خود را ادامه میدهد، و آمریکا زیر سایهی تعرفههای حمایتی رشدی معتدل اما پایدار را تجربه میکند. ایران در این میان، در حالی به دفاع از رتبهی دهم خود مشغول است که واقعیت میدانیاش — آسیب جنگی، ممنوعیت موقت صادرات، و بازگشت تدریجی به مدار تولید — به همان اندازهی عدد رتبه، اهمیت دارد.
شاید مهمترین درسی که از این فصل بیرون میآید، نه رقابت بر سر یک رتبه، بلکه شکاف بین روایت رسمی و دادهی مرجع جهانی باشد. وقتی نهادهای بینالمللی مثل worldsteel آمار خود را از منابع مستقل جمعآوری میکنند و عددشان با ادعای داخلی همخوانی ندارد، این شکاف میتواند در تصمیم خریداران، اعتبارسنجی بانکی، و حتی مذاکرات تجاری اثر بگذارد. برای صنعت فولاد ایران، سرمایهگذاری در شفافیت آماری و همسویی با استانداردهای گزارشدهی جهانی، احتمالاً بهاندازهی خودِ رشد تولید، برای جایگاه بینالمللی این صنعت اهمیت دارد.
مطالب مرتبط


