به گزارش فولادنامه؛ در بودن سوئد، ۴۵ مایلی جنوب دایره‌ی قطبی، برجی به ارتفاع ۱۴۵ متر روی زمین ایستاده؛ نیمه‌کاره، ساکت، در انتظار. یکی از مشاوران سرمایه‌گذارانِ این پروژه چندی پیش گفته بود اگر الان به بودن سر بزنید، غمگین می‌شوید: کارخانه‌ای نیمه‌تمام که شاید با یک‌چهارمِ سرعتی که باید، پیش می‌رود.

این پروژه متعلق به شرکت استگرا (Stegra) است، پیشتر با نام «اچ‌تو گرین استیل». ایده‌اش این بود: به‌جای زغال‌سنگ، از هیدروژن سبز — یعنی هیدروژنی که با برق تجدیدپذیر از آب تولید می‌شود — برای جدا کردن اکسیژن از سنگ‌آهن استفاده کنند. محصول این واکنش، به‌جای دی‌اکسید کربن، بخار آب است. آهنِ حاصل، که به آن «آهن اسفنجی» می‌گویند، بعد در کوره‌ای الکتریکی ذوب و به فولاد تبدیل می‌شود.

ساخت این کارخانه از سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹ خورشیدی) آغاز شد و قرار بود اولین پروژه‌ی بزرگ صنعتی جهان در این زمینه باشد. اما زمان‌بندی‌اش بارها عقب افتاد. در پاییز ۲۰۲۵ (۱۴۰۴)، هزینه‌های ساخت بالا رفت، یک کمک‌هزینه‌ی دولتی سوئد را از دست داد، و شایعه‌ی ورشکستگی — شبیه سرنوشت شرکت باتری‌سازی نورت‌ولت — دور تا دورش پیچید. در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ (۲۵ فروردین ۱۴۰۵)، خانواده‌ی صنعتگر والنبرگ به‌همراه صندوق سرمایه‌گذاری دولتی سنگاپور و یک بنیاد وابسته به بنیان‌گذار ایکیا، با تزریق ۱.۴ میلیارد یورو، شرکت را از سقوط نجات دادند. مدیرعامل شرکت به‌جای وعده‌ی تاریخ دقیق، فقط گفته «۱۸ تا ۲۴ ماه دیگر» تا شروع تولید — یعنی زودتر از اواخر ۲۰۲۷ بعید است.

نکته‌ی اقتصادی جالب این‌جاست: مشتریانی مثل ولوو، پورشه، مرسدس-بنز و ایکیا با وجود این تأخیرها، هنوز قراردادهای خریدشان را نگه داشته‌اند. چرا؟ چون از سال ۲۰۲۶، مکانیسم تعدیل مرزی کربنِ اتحادیه‌ی اروپا (نوعی عوارض گمرکی بر پایه‌ی میزان آلایندگی) به‌طور کامل اجرایی شده و فولاد آلاینده را برای واردکنندگان گران‌تر می‌کند.

همین‌جا یک پیوند با ایران هست، هرچند از جنس دیگری: ایران، طبق آمار صنعتی، بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی جهانیِ آهن اسفنجی با گاز طبیعی است — نه با هیدروژن، بلکه با روش‌های قدیمی‌تر میدرکس و هایل که سال‌هاست در فولاد مبارکه و اهواز جا افتاده‌اند. این یعنی مهندسان ایرانی از نظر فنی با قلب این فناوری بیگانه نیستند؛ فاصله‌ی اصلی، دسترسی به برق تجدیدپذیرِ ارزان و سرمایه‌ی کلان است، نه دانش فرآیند. اما همان مکانیسم مرزی کربن اروپا، فولاد صادراتی ایران را هم — که عمدتاً بر پایه‌ی گاز تولید می‌شود — در بازار اروپا گران‌تر و کم‌رقابت‌تر می‌کند؛ نکته‌ای که در گفت‌وگوهای صنعت فولاد ایران این روزها کمتر جدی گرفته می‌شود.