به گزارش فولادنامه؛ در زنجیره فولاد، همه مواد اولیه سهم یکسانی در تولید ندارند اما نقشی تعیین‌کننده در تداوم تولید ایفا می‌کنند. منگنز یکی از همین حلقه‌های کمتر دیده‌شده است؛ بخش عمده مصرف این ماده‌ به فولادسازی و تولید فروآلیاژها اختصاص دارد و اختلال در تأمین آن می‌تواند بر حلقه‌های بعدی زنجیره اثر داشته باشد. تمرکز تولید جهانی در چند کشور، نوسان قیمت‌ها و وابستگی بخشی از نیاز ایران به واردات فروآلیاژهای منگنز، این پرسش را پررنگ می‌کند که منگنز تا چه اندازه می‌تواند به یک ماده معدنی راهبردی برای زنجیره فولاد ایران تبدیل شود؟
سازمان زمین‌شناسی آمریکا در Mineral Commodity Summaries 2026، تولید جهانی منگنز محتوی در سنگ معدن را برای سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ میلیون تن و ذخایر جهانی را حدود ۱.۸ میلیارد تن برآورد کرده است. این گزارش نشان می‌دهد تولید جهانی در سال ۲۰۲۵ نسبت به ۱۸.۷ میلیون تن سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
تمرکز عرضه، مهم‌ترین ویژگی بازار منگنز است. بر اساس داده‌های USGS، آفریقای جنوبی با حدود ۷.۶ میلیون تن، گابن با ۵ میلیون تن، غنا با ۲ میلیون تن و استرالیا با ۱.۶ میلیون تن، از تولیدکنندگان اصلی سال ۲۰۲۵ بوده‌اند. آفریقای جنوبی با حدود ۵۵۰ میلیون تن، یکی از بزرگ‌ترین ذخایر ثبت‌شده جهان را در اختیار دارد. چنین تمرکزی باعث می‌شود تحولات تولید در چند کشور بزرگ، ظرفیت اثرگذاری بر بازار سنگ منگنز و فروآلیاژها را داشته باشد.
در عین حال، ارقام منتشرشده از سوی منابع مختلف الزاما یکسان نیستند. مؤسسه بین‌المللی منگنز در Annual Review 2025، تولید جهانی سنگ منگنز را بر مبنای محتوای فلزی ۲۱.۴ میلیون تن اعلام کرده است؛ رقمی بالاتر از برآورد USGS که این اختلاف را نباید صرفا خطای آماری تلقی کرد؛ چراکه دو نهاد از مجموعه داده‌ها و چارچوب‌های آماری متفاوتی استفاده می‌کنند. بنابراین ارقام USGS و IMnI بهتر است به‌عنوان دو برآورد مستقل از بازار تفسیر شوند.
قیمت‌ها چه می‌گویند؟
بازار منگنز در نیمه دوم ۲۰۲۵ نشانه‌هایی از بهبود قیمت نشان داد. بر اساس شاخص Fastmarkets، قیمت سنگ منگنز نیمه‌کربناته با عیار ۳۶.۵ درصد در مبنای CIF تیانجین از ۳.۸۳ دلار به ازای هر dmtu در ژوئن ۲۰۲۵ به ۴.۱۵ دلار در دسامبر رسید. قیمت FOB بندر الیزابت نیز از ۳.۲۰ به ۳.۴۶ دلار افزایش یافت. بر اساس گزارش بازار، این رشد عمدتا با مصرف سنگ منگنز در واحدهای فروآلیاژی و فعالیت‌های انبارسازی در بخش پایانی سال همراه بود.
گره خوردن تقاضا به فولاد
چشم‌انداز منگنز را نمی‌توان جدا از بازار فولاد تحلیل کرد. انجمن جهانی فولاد پیش‌بینی کرده تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ با رشد ۰.۳ درصدی به ۱.۷۲۴ میلیارد تن برسد و در ۲۰۲۷ با رشد ۲.۲ درصدی به ۱.۷۶۲ میلیارد تن افزایش یابد. هند نیز با رشد مورد انتظار ۷.۴ درصدی در ۲۰۲۶ و ۹.۲ درصدی در ۲۰۲۷، یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد بازار فولاد خواهد بود؛ روندی که می‌تواند از تقاضای فروآلیاژهای منگنز نیز حمایت کند.
فرصت معدنی ایران
آخرین داده تفصیلی USGS درباره ایران نشان می‌دهد تولید سنگ منگنز کشور در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۹۳ هزار تن سنگ با محتوای ۵۲ هزار تن منگنز بوده است. این رقم در مقایسه با تولیدکنندگان بزرگ جهان محدود است و نشان می‌دهد ایران در بازار جهانی تولیدکننده تعیین‌کننده‌ای نیست؛ با این حال، تولید داخلی می‌تواند بخشی از نیاز زنجیره فولاد کشور را پوشش دهد.
وابستگی ایران به تجارت خارجی در بخش فروآلیاژ نیز قابل مشاهده است. داده‌های WITS/UN Comtrade نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۳ صادرات فروسیلیکو منگنز به ایران از گرجستان ۳۳۶ هزار کیلوگرم و از هند ۱۰۸ هزار کیلوگرم بوده که در مجموع به ۴۴۴ هزار کیلوگرم می‌رسد. البته باید در نظر داشت که این داده‌ها بر مبنای صادرات ثبت‌شده کشورهای مبدأ است و آمار مستقیم گمرک ایران نیست.
تصویر بازار نشان می‌دهد منگنز برای ایران لزوما یک بازار بزرگ صادراتی نیست، اما می‌تواند حلقه‌ای مهم در امنیت مواد اولیه فولاد باشد. تمرکز تولید جهانی، وابستگی مصرف منگنز به فولاد و تداوم تجارت فروآلیاژها، اهمیت تأمین پایدار این ماده را افزایش می‌دهد. از این منظر، توسعه اکتشاف، ارتقای فناوری فرآوری و ایجاد پیوند پایدار میان معادن منگنز و فولادسازان، می‌تواند اهمیت بیشتری از افزایش صرف ظرفیت استخراج داشته باشد.


منبع: ایراسین