به گزارش فولادنامه؛ برای بیش از دو دهه، هر گفت‌وگویی درباره تقاضای جهانی فولاد، عملاً یک گفت‌وگو درباره چین بود. اما گزارش تازه انجمن جهانی فولاد (worldsteel) که در آوریل امسال منتشر شد، تصویری می‌دهد که نشان می‌دهد این مرکز ثقل، آرام‌آرام دارد جابه‌جا می‌شود.

طبق این گزارش، تقاضای جهانی فولاد امسال تنها ۰.۳ درصد رشد می‌کند و به ۱.۷۲ میلیارد تن می‌رسد؛ رقمی که نشان می‌دهد بازار جهانی، پس از سال‌ها تعدیل ساختاری از سال ۲۰۲۲ به این‌سو، بالاخره به کف خودش رسیده است. اما پشت این رقم کلی و کم‌رمق، دو داستان کاملاً متضاد پنهان شده. در چین، تقاضای فولاد امسال حدود ۱.۵ تا ۲ درصد کاهش می‌یابد؛ ادامه همان اصلاح طولانی بازار مسکن که سال‌هاست موتور اصلی رشد فولاد چین را کند کرده. اما در آن سوی ماجرا، هند، برای دومین سال پیاپی، عنوان سریع‌الرشدترین بازار بزرگ فولاد جهان را در دست دارد؛ با پیش‌بینی رشد ۷.۴ درصدی تقاضا در امسال، که طبق همین گزارش، سال آینده به ۹.۲ درصد هم می‌رسد.

این رشد هند تصادفی نیست. زیرساخت‌های راه‌آهن و ساخت‌وساز کشور با سرعت بالایی در حال گسترش است، بخش خودروسازی هند به‌واسطه رشد تقاضای حمل‌ونقل باری رونق گرفته، و به گفته worldsteel، یک چرخه قدرتمند سرمایه‌گذاری ثابت هم تقاضای کالاهای سرمایه‌ای را بالا نگه داشته است. سیاست ملی فولاد هند که از سال ۲۰۱۷ در دستور کار دولت این کشور قرار گرفته، هدف‌گذاری کرده تا ظرفیت تولید فولاد هند تا سال ۲۰۳۱ به سیصد میلیون تن برسد؛ رقمی که اگر محقق شود، هند را به‌وضوح در جایگاه دومین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان تثبیت می‌کند.

هند تنها بازیگر تازه این داستان نیست. طبق همان گزارش worldsteel، آفریقا هم از سال ۲۰۲۳ وارد یک دوره تحول شده و نشانه‌های روشنی از بازگشت قدرتمند فعالیت‌های ساخت‌وساز و مصرف داخلی فولاد در این قاره دیده می‌شود؛ پیش‌بینی رشد ۳.۸ درصدی برای امسال و ۴.۶ درصدی برای سال آینده. اگر چین را از این معادله کنار بگذاریم، تقاضای جهانی فولاد سال آینده با رشد چهاردرصدی -رقمی که به‌ندرت در سال‌های اخیر تجربه شده- روبه‌رو خواهد شد. تنها ابر واقعی روی این تصویر، تشدید تنش‌های خاورمیانه است که طبق ارزیابی worldsteel، می‌تواند تقاضای فولاد این منطقه را که در غیر این صورت رشد قوی‌ای داشت، به‌شدت کاهش دهد.

آنچه از دل این اعداد بیرون می‌آید، یک واقعیت ساده اما مهم است: بازار جهانی فولاد دیگر یک بازار تک‌قطبی با محوریت چین نیست. مرکز ثقل تقاضا، به‌آرامی از شرق آسیا به‌سمت جنوب آسیا و آفریقا در حال حرکت است؛ حرکتی که اگرچه هنوز چین را از جایگاه بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده جهان کنار نمی‌زند، اما ترکیب بازیگران اصلی رشد آینده این صنعت را برای دهه پیش رو بازتعریف می‌کند.

برای صنعت فولاد ایران، این جابه‌جایی مرکز ثقل، فرصتی است که به‌راحتی نباید از کنارش گذشت. سال‌هاست که استراتژی صادراتی بسیاری از فولادسازان ایرانی حول محور همان بازارهای آشنا -عمدتاً شرق آسیا- شکل گرفته است. اما وقتی بزرگ‌ترین موتورهای رشد آینده تقاضای فولاد، هند و آفریقا هستند، بی‌توجهی به این بازارهای نوظهور به بهانه آشنانبودن یا فاصله جغرافیایی، می‌تواند به معنای از دست‌دادن سهمی از رشدی باشد که چین دیگر نمی‌تواند به‌تنهایی آن را تأمین کند. شناخت زودهنگام این بازارهای رو به رشد -پیش از آنکه رقبای باتجربه‌تر جای پای خودشان را در آن‌ها محکم کنند- می‌تواند برای صنعت فولاد ایران، تفاوت میان عقب‌ماندن از یک موج و سوارشدن به‌موقع بر آن باشد.