به گزارش فولادنامه به نقل از ایراسین؛ یش از ورود به زمین بازی ایران، نگاهی به تحولات ۵۰ فولادساز برتر جهان در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که انقباض تولید به یک اپیدمی در مقیاس جهانی تبدیل شده است. در حالی که چهار کشور از ده بازیگر برتر جهانی، از جمله ژاپن، روسیه و آلمان، افت تولید را تجربه کرده‌اند، واکنش طبیعی اقتصادهای در حال توسعه در برابر تورم نهاده‌ها و رکود تقاضا، سقوط در زنجیره ارزش است. اژدهای سرخ، بائواستیل چین، با تولید ۱۲۴.۷۶ میلیون تن همچنان در قله ایستاده، اما انقباض تولید آن سیگنال روشنی از لزوم ادغام‌های دردناک ساختاری است. در این اتمسفر، ثبت مازاد صادراتی.۰ میلیون تنی ایران و صعود فولاد مبارکه در رده‌بندی جهانی، پدیده‌ای است که باید از دریچه پویایی‌شناسی استراتژی رقابتی تحلیل شود.

رقص در کارزار غول‌ها و پتانسیل پنهان رتبه ۳۸
عبور از رقبای باسابقه‌ای چون «تیسن‌کروپ» آلمان (رتبه ۴۷ با ۹.۴۱ میلیون تن تولید) و پیشی گرفتن از «ام‌ام‌کی» (رتبه ۴۴ با ۱۰.۱۶ میلیون تن تولید) و رقابت تنگاتنگ با بازیگران روس نظیر «سورستال» (رتبه ۳۹) ، تصادفی نیست. شرکت فولاد مبارکه با رسیدن به رقم ۱۰.۲۹ میلیون تن تولید در گزارش ۲۰۲۵، جایگاه خود را به عنوان رهبر بلامنازع بازار ایران و خاورمیانه تثبیت کرد.
اما کالبدشکافی این داده‌ها یک شگفتی پنهان دارد؛ میزان تولید گروه فولاد مبارکه در پایان سال۱۴۰۴ و آغاز ۲۰۲۶ به بیش از ۱۰.۸ میلیون تن رسید. عددی که اگر در بازه زمانی این گزارش بین‌المللی گنجانده می‌شد، رتبه این شرکت را با یک جهش خیره‌کننده پنج‌پله‌ای، به جایگاه ۳۸ جهان ارتقا می‌داد. این آمار نشان می‌دهد مبارکه در حال تطبیق الگوی عملیاتی خود برای رقابت با ابرشرکت‌های آسیایی نظیر پوسکو است.
این ارتقای رتبه جهانی، صرفاً یک دستاورد آماری نیست؛ بلکه الگوی تمام عیاری از مدیریت استراتژیک در بحران است. در سالی که این رکورد به ثبت رسید، صنعت با شوک‌های سیستماتیک بی‌سابقه‌ای از جمله جهش نرخ گاز، دست‌وپنجه نرم می‌کرد. در این اتمسفر، مبارکه با بازتعریف قواعد بازی از چند اهرم کلیدی بهره برد. نخست، استراتژی «خودتأمینی» با هدف رفع وابستگی به شبکه‌های انرژی به اجرا درآمد. این اقدام با وارد مدار شدن فازهای گازی از نیروگاه ۹۱۴ مگاواتی اختصاصی، ظرفیت تولید برق شرکت را ۵۰ تا ۵۲ درصد افزایش داد و خطوط تولید را در برابر خاموشی‌های فلج‌کننده سراسری واکسینه کرد. دوم، تغییر پارادایم به سمت استراتژی تمایز بود. تنوع‌بخشی به تولیدات و توسعه سبد فولادهای کیفی و آلیاژی، این شرکت را در مسیر کسب حاشیه سود مطمئن‌تری قرار داد. در نهایت، چابکی در زمان‌بندی توقفات و اورهال خطوط متناسب با دوره‌های محدودیت انرژی، بهره‌وری سیستمی را به شدت ارتقا داد.
سپر اسفنجی و گام بلند به سوی فولاد سبز
رشد برخلاف جریان آب نیازمند مزیت ساختاری است. ایران با تولید ۳۷.۲ میلیون تن آهن احیای مستقیم، با اقتدار در جایگاه نخست جهان ایستاده است. این تسلط استراتژیک بستری فراهم کرده تا ۹۱.۹ درصد از فولاد کشور از طریق کوره قوس الکتریکی تولید شود، در حالی که میانگین استفاده از این روش در جهان تنها ۳۰.۳ درصد است.
از منظر توسعه پایدار، این ساختار مبتنی بر DRI-EAF یک سپر دفاعی مستحکم ایجاد کرده است. شدت انتشار کربن در این مسیر به مراتب پایین‌تر از کوره بلند است و صنعت ایران را برای رویارویی با مقررات سخت‌گیرانه آینده نظیر سازوکار تعدیل مرزی کربن اروپا آماده می‌سازد. این زیرساخت، در واقع گذرگاه و سکوی پرتاب اصلی ایران برای ورود به عصر «فولاد سبز» محسوب می‌شود؛ مزیتی که در آینده نزدیک با جایگزینی هیدروژن، قواعد رقابت جهانی را دیکته خواهد کرد.

تسلط صادراتی در مدار توسعه پایدار
پویایی فولاد ایران تنها به تولید ختم نمی‌شود. کسب جایگاه چهارمین صادرکننده خالص جهان با ۱۲ میلیون تن مازاد صادراتی، نشان از نفوذ قدرتمند به بازارهای بین‌المللی دارد. همزمان، مصرف سرانه فولاد در ایران عدد بالای ۲۱۹.۱ کیلوگرمی را ثبت کرده است که از میانگین ۲۰۹ کیلوگرمی جهان بالاتر است. این تقاطع داده‌ها نشان می‌دهد ساختار صنعت فولاد توانسته است ضمن تأمین حداکثری تقاضای داخلی، در عرصه جهانی نیز نقش‌آفرینی قدرتمندی داشته باشد.

نقشه راه برای ورود به باشگاه ۲۰ فولادساز برتر
در مختصات جدید اقتصاد فولاد، محدودیت‌ها دیگر یک بن‌بست نیستند؛ بلکه با مهندسی دقیق ساختار هزینه‌ها و هوشمندی عملیاتی، می‌توان آن‌ها را به ابزاری برای خلق مزیت رقابتی تبدیل کرد. صعود فولاد مبارکه و عقب‌ماندگی غول‌های سنتی اروپا و روسیه در این ماراتن، کارآمدی چنین مدل چابک و منعطفی را اثبات می‌کند. با این حال، تبدیل این صعود آماری به یک «مزیت رقابتی پایدار و ساختاری»، در گرو تداوم تخصیص سرمایه به پروژه‌های خودتأمینی و بهره‌برداری استراتژیک از پروژه های توسعه ای است.

اما استراتژی‌های روی کاغذ، بدون بازوهای اجرایی قدرتمند بی‌معنایند. بازگشت ضربتی کوره شماره ۸ به مدار تولید، تصویری روشن از چابکی تاکتیکی شرکتی است که اکنون در کلاس رهبران تراز اول جهانی ظاهر شده است. این دستاورد که محصول انباشت تخصص داخلی و مهندسی معکوس موفق است؛ موتور محرک توسعه آینده خواهد بود. تلفیق این سرمایه انسانی با مزیت ژئواکونومیک ایران در تولید «فولاد سبز»، نشان می‌دهد که هژمونی مبارکه و ورود آن به باشگاه ۲۰ بازیگر برتر جهان، دیگر یک بلندپروازی دور از دسترس نیست؛ بلکه یک سناریوی صنعتی کاملاً محتمل و در حال وقوع است.