به گزارش فولادنامه؛ چهل و پنج مایل پایین‌تر از دایره قطبی، در شهر کوچک بودن در شمال سوئد، سایتی صنعتی به وسعت دویست و هفتاد هکتار در حال شکل‌گیری است که اگر طبق برنامه پیش برود، یکی از نمادین‌ترین آزمایش‌های صنعتی قرن را رقم خواهد زد: تولید فولاد بدون یک گرم زغال‌سنگ.

داستان این پروژه از سال ۲۰۲۰ آغاز شد، وقتی شرکتی سوئدی به نام اچ‌تو گرین استیل، با هدفی جاه‌طلبانه بنیان‌گذاری شد: نشان دادن این‌که فولاد - صنعتی که در فرآیند سنتی خود، به ازای هر تن محصول، نزدیک به دو تن دی‌اکسید کربن منتشر می‌کند - می‌تواند بدون سوختن زغال‌سنگ در کوره‌بلند تولید شود. ایده جایگزینی هیدروژن سبز به‌جای زغال‌سنگ در فرآیند احیای مستقیم سنگ‌آهن، تازگی نداشت؛ اما هیچ‌کس پیش از این آن را در مقیاس صنعتی واقعی پیاده نکرده بود. سال گذشته، این شرکت نام خود را به استگرا تغییر داد؛ نامی که به گفته مدیران آن، آینده بلندمدت‌تری را نشان می‌دهد، فراتر از تنها یک پروژه فولاد.

انتخاب بودن برای این آزمایش تصادفی نبود. منطقه‌ای با یکی از ارزان‌ترین قیمت‌های برق تمیز در اروپا، شبکه برق نزدیک، دسترسی به مواد اولیه، و زیرساخت لجستیکی مناسب. در قلب این مجموعه، الکترولایزری با ظرفیت نزدیک به هفتصد و چهل مگاوات قرار دارد که آب را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌کند؛ هیدروژنی که سپس در واحد احیای مستقیم، جایگزین زغال‌سنگ در جدا کردن اکسیژن از سنگ‌آهن می‌شود. محصول جانبی این فرآیند، به‌جای دی‌اکسید کربن، عمدتاً بخار آب است. به گفته مهندسان پروژه، هدف کاهش تا نود‌و‌پنج درصدی انتشار کربن نسبت به روش سنتی کوره‌بلند است.

اما مسیر رسیدن به این آرمان، مسیری هموار نبود. پروژه که در ابتدا قرار بود از سال ۲۰۲۵ تولید را آغاز کند، در میانه ساخت با یکی از سخت‌ترین آزمون‌های مالی یک استارتاپ صنعتی بزرگ‌مقیاس روبه‌رو شد. با وجود جذب نزدیک به شش و نیم میلیارد یورو سرمایه تا اوایل ۲۰۲۴، افزایش هزینه‌های زیرساختی - از جمله توسعه خط ریلی و بندری - و از دست رفتن یک کمک مالی نزدیک به صد و شصت و پنج میلیون یورویی از سوی آژانس محیط‌زیست سوئد، پروژه را در پاییز گذشته به نقطه بحرانی رساند؛ تا جایی که به گفته یکی از مسئولان، کارخانه نیمه‌تمام بودن، تنها با یک‌چهارم ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده در حال فعالیت بود.

نجات این پروژه سرانجام با ورود کنسرسیومی به رهبری صندوق سرمایه‌گذاری خانواده والنبرگ رقم خورد؛ کنسرسیومی که در تابستان امسال، یک میلیارد و چهارصد میلیون یورو سرمایه تازه به استگرا تزریق کرد. مدیرعامل شرکت، هنریک هنریکسون، در گفت‌وگویی اعلام کرد که پس از تکمیل فیزیکی کارخانه، همچنان هجده تا بیست‌وچهار ماه دیگر زمان لازم است تا خط تولید واقعی فولاد آغاز شود؛ زمان‌بندی محافظه‌کارانه‌تری نسبت به وعده‌های اولیه شرکت برای آغاز تولید در همان سال جاری میلادی.

با این حال، نشانه‌های پیشرفت فیزیکی در سایت انکارناپذیر است. نصب الکترولایزرهای بیست‌مگاواتی ساخت شرکت آلمانی تیسن‌کروپ نوسرا - هرکدام به طول چهل متر و ارتفاع نه متر - در ماه‌های اخیر با سرعت نزدیک به یک دستگاه در هفته پیش رفته و هر چهار سالن اصلی الکترولایزر تا این مرحله تکمیل شده‌اند. در کنار آن، شرکت فنلاندی انرسنس به‌تازگی قراردادی نزدیک به سی میلیون یورویی برای ساخت تأسیسات تصفیه آب سایت بودن منعقد کرده که کار آن از سه‌ماهه سوم امسال آغاز و تا اوایل سال آینده تکمیل خواهد شد.

استگرا برای تأمین مشتریان آینده خود نیز پیش‌دستی کرده است. شرکت خودروسازی اسکانیا، فولادساز ایتالیایی مارچگالیا، و شرکت پورمو از جمله مشتریانی هستند که با قراردادهای بلندمدت، بخشی از تولید سالانه دو و نیم میلیون تنی نخستین فاز کارخانه را از پیش رزرو کرده‌اند. برنامه بلندمدت‌تر شرکت رسیدن به ظرفیت پنج میلیون تن در سال تا ۲۰۳۰ است؛ و فراتر از سوئد، استگرا در حال ارزیابی مکان‌هایی در پرتغال، برزیل و کانادا برای پروژه‌های بعدی خود است، هرچند اولویت فعلی تکمیل و راه‌اندازی کامل سایت بودن اعلام شده است.

آنچه بودن را از بسیاری دیگر از وعده‌های صنعت فولاد سبز متمایز می‌کند، نه ادعا که مقیاس آن است: نخستین کارخانه یکپارچه فولاد سبز در دنیا، از تولید هیدروژن تا محصول نهایی، در یک سایت واحد. اگر این پروژه با وجود همه فراز و نشیب‌های مالی‌اش سرانجام به بهره‌برداری برسد، می‌تواند به الگویی عملی برای صنعتی بدل شود که هشت درصد از انتشار کربن جهان را به دوش می‌کشد؛ صنعتی که تا امروز، بیشتر وعده‌های سبزش را روی کاغذ آزموده، نه در دل یک کوره واقعی.