مأموریت در آلمان؛ مذاکره با ارهارد

فرمانفرماییان در ادامه خاطرات خود از روابط نزدیکش با دکتر علی امینی می‌گوید که نخست‌وزیر وقت ایران لطف ویژه‌ای به او داشت و در جریان سفر به آلمان، وی را به‌عنوان مشاور نخست‌وزیر به لودویگ ارهارد معرفی کرد.
به روایت فرمانفرماییان، او در مذاکرات با ارهارد به‌تنهایی و در جایگاه رئیس گروه مذاکره‌کننده حضور داشت. این تجربه، زمینه‌ساز مأموریت دیگری شد که امینی به او سپرد؛ مأموریتی برای گفت‌وگو با رابرت کندی، وزیر دادگستری وقت آمریکا، درباره مسائل مرتبط با شاه و ارتش ایران.

پیام امینی به رابرت کندی

فرمانفرماییان می‌گوید در آن زمان رابرت کندی نیز در آلمان حضور داشت و امینی از او خواست به‌تنهایی با کندی دیدار کند و پیام نخست‌وزیر ایران را به وی برساند.
پیام امینی، به گفته فرمانفرماییان، درباره وضعیت روحی شاه و ضرورت حمایت از ارتش ایران بود. او جمله‌ای را که امینی برای انتقال به کندی گفته بود، چنین نقل می‌کند:
«بهش بگو به من می‌دانم شما چطور فکر می‌کنید، چون امینی با کندی‌ها از زمان سفارتش در آمریکا خیلی آشنا بود، اما شاه فوق‌العاده اخیراً افسرده (depressed) است و لازم است که شما یک کمکی نسبت به ارتش بکنید که او از این حالت افسردگی بیرون بیاید.»
فرمانفرماییان تأکید می‌کند که پیام را عیناً و بدون کم‌وکاست به کندی منتقل کرده است. او همچنین احتمال می‌دهد که اسناد این مذاکرات در آرشیوهای آمریکا موجود باشد، هرچند تاکنون برای دریافت آنها از مسیر قانون آزادی اطلاعات آمریکا (Freedom of Information) اقدام نکرده است.

پاسخ کندی؛ حمایت از دولت امینی

به روایت فرمانفرماییان، رابرت کندی در این ملاقات واکنشی صریح نشان داد و بر حمایت آمریکا از دولت امینی تأکید کرد.
او پاسخ کندی را چنین نقل می‌کند: «ما به دولت دکتر امینی معتقدیم، و تا زمانی که دکتر امینی هست، اگر لازم باشد کاری بکنیم می‌کنیم و من می‌روم صحبت می‌کنم.»
فرمانفرماییان می‌گوید کندی از دولت امینی حمایت کامل داشت و وعده داد درباره درخواست مطرح‌شده با مقامات مربوط گفت‌وگو کند. با این حال، او از نتیجه نهایی این مذاکرات اطلاعی نداشت.

رازی که به شاه گفته نشد

فرمانفرماییان در ادامه خاطراتش می‌گوید پس از بازگشت به ایران، محتوای این ملاقات را حتی به شاه نیز گزارش نکرد و موضوع را با هیچ‌کس در میان نگذاشت.
او از مهمانی سفیر آمریکا یاد می‌کند که در آن، سفیر بارها به او نزدیک می‌شد و تلاش داشت از محتوای مذاکرات با رابرت کندی مطلع شود.
فرمانفرماییان در پاسخ به پرسش سفیر، بر محرمانه بودن موضوع تأکید کرد و گفت: «آقای سفیر، این مطلب محرمانه‌ای است مربوط به دولت ایران و من اجازه ندارم آن را افشا کنم.»
به گفته او، سفیر پس از این پاسخ، رفتاری سردتر با وی در پیش گرفت.


پی‌نوشت: قسمت یازدهم از مجموعه گزارش‌های برگرفته از کتاب توسعه در ایران ۱۳۲۰ـ۱۳۵۷، بر اساس مصاحبه‌های خداداد فرمانفرماییان درباره مأموریت‌های دیپلماتیک او در دوره نخست‌وزیری علی امینی. (۲۱۹ـ۲۱۷)