
داریوش اسکوئی، دانشآموخته مدرسه اقتصاد لندن، و دکتر حسین مهدوی، که در فرانسه و آکسفورد تحصیل کرده بود، از دیگر همکاران این مجموعه بودند.
در کنار این افراد، کارشناسان دیگری نیز در بخشهای مختلف دفتر اقتصادی فعالیت کردند؛ از جمله مهدی امین صالحی در امور اداری، اسماعیل عجمی در حوزه تخصصی خود پس از تحصیل در دانشگاه تهران و کرنل، و کنستانتین ملزومیان که بعدها برای ادامه تحصیل به دانشگاه واندربیلت فرستاده شد. یوسف اکبر، محمدتقی پورعباس، پروین مرآت امینی، احمد نوبان، همایون صهبا، رسول بختیار، شریف ادیب سلطانی، جمشید اشرفی، تقی مرتضوی و یحیی طاهباز نیز از دیگر افرادی بودند که فرمانفرماییان از همکاری آنها در این مجموعه یاد میکند.
ترکیب این گروه، برخلاف تصوری که گاهی درباره دفتر اقتصادی وجود داشت، تنها به دانشآموختگان آمریکا محدود نبود. فرمانفرماییان بهصراحت تأکید میکند که بهمن آبادیان، از چهرههای مؤثر در برنامهریزی کلان، در هند تحصیل کرده بود و شاپور راسخ نیز تحصیلات خود را در چند کشور دنبال کرده بود. از نگاه او، معیار اصلی انتخاب افراد، محل تحصیل آنها نبود، بلکه دانش، اطلاعات، تخصص، شخصیت و اخلاق حرفهایشان اهمیت داشت.
آزادی عمل در انتخاب نیروها
فرمانفرماییان یکی از ویژگیهای مهم دفتر اقتصادی را استقلال در انتخاب کارشناسان میداند. به گفته او، ابتهاج هیچگاه او را مجبور به انتخاب فرد مشخصی نکرد و هیچ وزیر یا مقام درباری نیز برای استخدام شخصی خاص به دفتر اقتصادی فشار نیاورد.
این آزادی عمل تنها به مدیران ارشد محدود نبود. رئیسهای بخشهای مختلف دفتر اقتصادی نیز اختیار داشتند افراد مورد نظر خود را شناسایی کنند، با آنها مصاحبه کنند و از میان گزینههای موجود، فرد مناسب را پیشنهاد دهند. سپس فرمانفرماییان، مقدم و هنسن درباره گزینهها بررسی و تصمیمگیری میکردند.
فرمانفرماییان میگوید در این فرایند، تلاش میکردند از نظر مشاوران خارجی استفاده کنند، اما پذیرش نظر آنها به معنای چشمپوشی از استقلال کارشناسان ایرانی نبود. او همکاران ایرانی خود را افرادی میدانست که به تواناییهایشان اعتماد داشتند و بهسادگی زیر بار تصمیمی که آن را درست نمیدانستند، نمیرفتند.
به روایت او، اختلاف نظر با مشاوران خارجی معمولاً در همان مراحل ابتدایی بررسی افراد و پیشنهادها حل میشد و بهندرت پیش میآمد که یک طرف فردی را رد کند و طرف دیگر برخلاف آن تصمیم بگیرد.
معیار انتخاب، نه وابستگی که شایستگی
در روایت فرمانفرماییان، شکلگیری دفتر اقتصادی تنها به استخدام چند مشاور خارجی یا بازگرداندن گروهی از تحصیلکردگان ایرانی خلاصه نمیشود.
او بر شیوه انتخاب نیروها و فضای کاری این مجموعه تأکید دارد؛ فضایی که به گفته او، در آن تصمیمگیری درباره استخدام افراد به تخصص و توانایی آنها وابسته بود، نه توصیه مقامهای سیاسی یا فشار نهادهای بیرونی.
فرمانفرماییان این تجربه را از نکاتی میداند که باید درباره شیوه اداره دفتر اقتصادی گفته شود؛ تجربهای که در آن، مدیران بخشها در انتخاب همکاران خود اختیار داشتند و تصمیم نهایی از مسیر بررسی کارشناسی و گفتوگو گرفته میشد.
روایت او از همکاری با غلامرضا مقدم و انتخاب کارشناسان ایرانی، تصویری از یکی از جنبههای مهم شکلگیری دفتر اقتصادی ارائه میکند: تلاش برای ایجاد مجموعهای متکی بر تخصص، تقسیم مسئولیت و استقلال در تصمیمگیری. در ادامه این روایت میتوان به نحوه فعالیت این گروه و نقش آن در تصمیمهای اقتصادی و برنامهریزی کشور پرداخت.
مطالب مرتبط
