به گزارش فولادنامه به نقل از جهان صنعت، صنعت فولاد ایران با تداوم محدودیت‌های برق پس از فصل تابستان، علاوه بر کاهش دسترسی به انرژی، با افزایش هزینه تأمین برق نیز مواجه است. این وضعیت در حالی ادامه دارد که انتظار می‌رفت با عبور از اوج مصرف تابستان، محدودیت صنایع کاهش یابد.

واحدهای فولادی در مهرماه همچنان با محدودیت ۸۵ درصدی برق مواجه بوده‌اند. این محدودیت در شرایطی ادامه یافته که فولادسازان با اتکا به وعده افزایش سهم برق شبکه در شهریورماه، برنامه‌های تولید، فروش، صادرات، تأمین مواد اولیه و تعمیرات خود را تنظیم کرده بودند.

تداوم محدودیت‌ها پس از تابستان

در سال‌های گذشته، محدودیت برق صنایع عمدتاً به ماه‌های گرم سال مربوط بود؛ اما ادامه محدودیت‌ها در پاییز، امکان بازگشت واحدهای فولادی به شرایط عادی را کاهش داده است.
فولادسازان برای مدیریت کمبود برق، بخشی از تعمیرات و توقفات برنامه‌ریزی‌شده خود را به ماه‌های تیر و مرداد منتقل کرده و برای جبران کسری انرژی به خرید برق آزاد، برق سبز و برق عرضه‌شده در بورس انرژی روی آورده‌اند. با این حال، تداوم محدودیت‌های شبکه، برنامه‌ریزی آن‌ها برای بازگشت به ظرفیت تولید را با مشکل مواجه کرده است.

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در این گزارش، انجمن فولاد اعلام کرده است که نیروگاه‌های خودتأمین احداث‌شده با سرمایه‌گذاری فولادسازان، امکان تأمین بیش از ۶۰ درصد برق مورد نیاز این صنعت را دارند. با وجود این، بخشی از نیاز برق همچنان باید از شبکه یا بازار انرژی تأمین شود.

در همین حال، بسته ۱۰‌بندی مورد تأکید رئیس‌جمهور برای جلوگیری از قطع برق صنایع، به گفته انجمن فولاد، هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

برق محدود با هزینه بالاتر

افزایش هزینه تأمین انرژی، وجه دیگر فشار واردشده بر فولادسازان است. طبق اطلاعات ارائه‌شده در گزارش، سقف نرخ برق آزاد در بورس انرژی در تابستان امسال به حدود ۱۶ هزار و ۷۰۰ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت رسید و میانگین قیمت برق آزاد در تیر و مرداد حدود ۱۰ هزار و ۳۵۴ تومان اعلام شد.

همچنین اطلاعات منتشرشده از برخی شرکت‌های فولادی بورسی نشان می‌دهد هزینه مؤثر برق این شرکت‌ها در مردادماه بین ۹ هزار و ۱۲۶ تا ۱۰ هزار و ۲۷۷ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت بوده است.

این ارقام نشان می‌دهد فولادسازان، در کنار محدودیت دسترسی به برق، با افزایش هزینه تأمین انرژی نیز روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد، بدون آنکه استمرار تأمین برق را تضمین کند.

فشار هزینه انرژی بر مزیت رقابتی فولاد ایران

بر اساس محاسبات ارائه‌شده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، نرخ مؤثر برق صنعت فولاد ایران در تابستان بین ۶ تا ۸.۶ سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت بوده و نرخ آن در سقف معاملات بورس انرژی به حدود ۱۱ سنت رسیده است. این انجمن با مقایسه نرخ‌های اعلام‌شده در کشورهای منطقه، افزایش هزینه انرژی را عاملی مؤثر در تضعیف مزیت رقابتی فولاد ایران می‌داند.

هزینه گاز نیز در این گزارش مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی انجمن، نرخ پایه گاز مصرفی صنعت فولاد از ۱۰ هزار و ۷۷۴ تومان به ازای هر مترمکعب در فروردین‌ماه به ۱۵ هزار و ۹۴۲ تومان در مردادماه رسیده است. با احتساب هزینه‌های جانبی، نرخ نهایی گاز برای فولادسازان حدود ۲۱ هزار و ۵۲۲ تومان به ازای هر مترمکعب محاسبه شده است.

از نگاه فعالان صنعت، مسئله صرفاً افزایش قیمت انرژی نیست؛ بلکه پیش‌بینی‌پذیری تأمین آن نیز اهمیت دارد. افزایش هزینه‌ها در شرایطی که دسترسی پایدار به برق و گاز تضمین نشده، برنامه‌ریزی تولید و رقابت با تولیدکنندگان سایر کشورها را دشوارتر می‌کند.

تأثیر محدودیت انرژی بر زنجیره فولاد

پیامدهای محدودیت برق به کارخانه‌های فولادی محدود نمی‌شود. کاهش تولید فولاد می‌تواند بر تقاضا برای سنگ‌آهن، کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی اثر بگذارد و در بخش‌های پایین‌دستی نیز تأمین مواد اولیه صنایعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی و ساختمان را تحت تأثیر قرار دهد.

صادرات نیز از دیگر بخش‌های آسیب‌پذیر است. ناپایداری تولید، پایبندی به زمان‌بندی تحویل سفارش‌ها را دشوار می‌کند و ممکن است فرصت حضور در بازارهای خارجی را از تولیدکنندگان بگیرد.

بر اساس برآورد انجمن فولاد که در این گزارش نقل شده، محدودیت‌های انرژی طی پنج سال گذشته حدود ۱۸ میلیارد دلار عدم‌النفع در کل زنجیره ارزش فولاد ایجاد کرده است.

مطالبات فولادسازان برای مدیریت بحران

انجمن تولیدکنندگان فولاد در واکنش به شرایط موجود، پنج مطالبه را مطرح کرده است: رفع فوری محدودیت ۸۵ درصدی برق واحدها، تعیین زمان‌بندی روشن برای تأمین انرژی، جلوگیری از تداوم محدودیت‌های شدید در ماه‌های پایانی سال، اعلام شفاف برنامه تأمین برق کل زنجیره فولاد و بازنگری در تصمیمات مدیریت ناترازی انرژی.

محور اصلی این مطالبات، علاوه بر افزایش دسترسی به برق، ایجاد امکان پیش‌بینی و برنامه‌ریزی برای واحدهای تولیدی است. ادامه محدودیت‌ها در ماه‌های آینده می‌تواند تصمیم‌گیری درباره توسعه ظرفیت، نوسازی تجهیزات و سرمایه‌گذاری‌های جدید را نیز تحت تأثیر قرار دهد.