به گزارش فولادنامه؛ اگر بخواهیم بازار جهانی فولاد را در یک نقشه ترسیم کنیم، تا همین چند سال پیش، مرکز ثقل این نقشه بدون تردید چین بود. اما آخرین چشم‌انداز کوتاه‌مدت انجمن جهانی فولاد -منتشرشده در آوریل ۲۰۲۶- نشان می‌دهد این مرکز ثقل، آرام‌آرام دارد جابه‌جا می‌شود. طبق این گزارش، تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تنها ۰.۳ درصد رشد می‌کند و به ۱.۷۲ میلیارد تن می‌رسد؛ رشدی محتاط که در سال ۲۰۲۷ به ۲.۲ درصد شتاب می‌گیرد. اما نکته اصلی گزارش، رشد کلی نیست؛ نکته اصلی این است که این رشد از کجا می‌آید.

هند، تاج‌بخش تازه رشد جهانی فولاد

بر اساس همین گزارش، هند در سال ۲۰۲۶ با رشد ۷.۴ درصدی تقاضای فولاد، همچنان جایگاه سریع‌ترین بازار بزرگ فولاد جهان را حفظ می‌کند و این رشد در سال ۲۰۲۷ به ۹.۲ درصد هم می‌رسد؛ رقمی که آن را از تمام اقتصادهای بزرگ فولادی جهان جلوتر می‌اندازد. به گفته انجمن جهانی فولاد، این رشد را سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، بخش خودرو، کالاهای سرمایه‌ای و توسعه راه‌آهن هند تغذیه می‌کند. در همین حال، چین -که تا دیروز موتور اصلی تقاضای جهانی فولاد بود- در مسیر کاملاً متفاوتی قرار دارد: انقباض تقاضای داخلی چین در سال ۲۰۲۶ با کاهش سرعت به منفی ۱.۵ درصد می‌رسد، چرا که اصلاح بازار مسکن این کشور به‌تدریج به نقطه پایانی‌اش نزدیک می‌شود.

این دو روند -رشد پرشتاب هند و کند‌شدن (نه توقف) افت چین- به این معناست که برای نخستین‌بار در چند دهه اخیر، موتور اصلی رشد تقاضای فولاد جهان دیگر یک کشور واحد و غالب نیست، بلکه ترکیبی از اقتصادهای درحال‌توسعه است.

سایه‌ای که خاورمیانه روی این تصویر می‌اندازد

اما این تصویر رو به رشد در همه‌جای دنیای در حال توسعه یکسان نیست. طبق همان چشم‌انداز انجمن جهانی فولاد، رشد تقاضای فولاد در اقتصادهای درحال‌توسعه (به‌جز چین) در سال ۲۰۲۶ به ۲.۵ درصد کاهش پیدا می‌کند؛ کندتر از رشد نزدیک به ۵ درصدی سال‌های اخیر. دلیل اصلی این کاهش سرعت، به گفته انجمن، انقباض شدید تقاضا در خاورمیانه به‌دلیل تنش‌های منطقه‌ای است؛ عاملی که پیش‌بینی‌های رشد این منطقه را به‌طور محسوسی معکوس کرده، هرچند انجمن جهانی فولاد برای سال ۲۰۲۷ چشم‌انداز نسبتاً قوی‌تری -با رشد ۵.۱ درصدی در کل اقتصادهای درحال‌توسعه به‌جز چین- ترسیم می‌کند که بخشی از آن به بازگشت تدریجی رشد در همین منطقه خاورمیانه وابسته است.

به بیان دیگر، درست در همان بازه‌ای که هند و بخش‌هایی از آسیا و آفریقا موتور رشد تازه بازار جهانی فولاد می‌شوند، خاورمیانه -منطقه‌ای که ایران هم بخشی از آن است- در میان‌مدت با یک دوره فروکش رشد روبه‌رو است.

یک نقشه تازه، یک درس برای صادرات فولاد ایران

این جابه‌جایی مرکز ثقل تقاضای جهانی، درسی مستقیم برای صنعت فولاد ایران دارد. تا وقتی چشم‌انداز جهانی فولاد را عمدتاً از دریچه بازارهای سنتی -خاورمیانه، اروپا، یا حتی خود چین- نگاه کنیم، تصویری از رکود نسبی یا رشد کند به‌دست می‌آید. اما همین گزارش نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از رشد واقعی تقاضای جهانی فولاد این روزها در جای دیگری اتفاق می‌افتد: در هند، ویتنام، مصر و عربستان سعودی. برای صادرکنندگان فولاد ایران، این به‌معنای یک پیام ساده اما مهم است: تمرکز راهبردی روی تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی به‌سمت این اقتصادهای درحال‌رشد -به‌جای اتکای صرف به بازارهای سنتی منطقه‌ای که خودشان این روزها با کندی تقاضا روبه‌رویند- می‌تواند تفاوت میان یک صادرات راکد و یک صادرات رو به‌رشد را در سال‌های آینده رقم بزند.