به گزارش فولادنامه؛ ساعت کاری هنوز به نیمه نرسیده که یک پیام کوتاه در سامانه داخلی شرکت پخش می‌شود: چند سامانه فناوری اطلاعات باید بلافاصله از مدار خارج شوند. برای کارگری که پشت پنل کنترل یک خط نورد ایستاده، این یعنی یک چیز ساده و آشنا: خط باید بایستد. نه به‌خاطر خرابی یک موتور یا قطعی برق، بلکه به‌خاطر چیزی که این روزها به همان اندازه ترسناک شده -یک نفوذ دیجیتال به سامانه‌های داخلی شرکت.

این دقیقاً همان اتفاقی بود که سال گذشته برای نوکور، بزرگ‌ترین فولادساز آمریکای شمالی، افتاد. طبق گزارش انجمن آهن و فولاد (AIST)، این شرکت اعلام کرد یک عامل ناشناس به برخی سامانه‌های فناوری اطلاعاتش دسترسی غیرمجاز پیدا کرده است. واکنش نوکور، همان واکنشی بود که هر مدیر کارخانه‌ای آن را می‌شناسد: به‌جای ریسک‌کردن، بخشی از عملیات تولید در چند نقطه را به‌طور موقت و پیشگیرانه متوقف کردند.

برای کسی که از بیرون به این خبر نگاه می‌کند، شاید فقط یک سطر خبری باشد. اما برای کسی که داخل کارخانه ایستاده، این یعنی ساعت‌ها انتظار؛ یعنی کوره‌ای که باید با احتیاط به حالت پایدار برسد، یعنی خط تولیدی که نمی‌داند دقیقاً کِی دوباره روشن می‌شود، و یعنی برنامه‌های تحویل که ناگهان زیر سؤال می‌روند. تفاوت اصلی این نوع توقف با یک قطعی برق معمولی این است که در قطعی برق، لااقل مشکل مشخص است -باید منتظر بازگشت جریان بود. اما در یک حادثه دیجیتال، تا وقتی متخصصان امنیت سایبری مطمئن نشوند تهدید کاملاً کنترل شده، هیچ‌کس نمی‌تواند با قطعیت بگوید خط کِی به کار برمی‌گردد.

نوکور در نهایت توانست عملیات متوقف‌شده را در روزهای بعد به‌تدریج از سر بگیرد و اعلام کرد این حادثه اثر مادی قابل‌توجهی روی کسب‌وکار شرکت نداشته است. اما خودِ این ماجرا، تلنگری برای کل صنعت بود: کارخانه‌ای که خط تولیدش این‌قدر به سامانه‌های دیجیتال و اتوماسیون وابسته شده، همان‌قدر که از این وابستگی سود می‌برد، در برابر آن هم آسیب‌پذیر است. یک خط تولید مدرن دیگر فقط با قطع برق یا خرابی مکانیکی نمی‌ایستد؛ گاهی کافی است یک نفوذ نامرئی به یک سرور، همان اثر یک قطعی برق واقعی را روی زنجیره تولید بگذارد.

این نکته، برای صنعت فولاد ایران هم خالی از درس نیست. کارخانه‌های فولادی ایران هم مثل بسیاری از فولادسازان جهان، سال‌به‌سال به سامانه‌های کنترل خودکار و دیجیتال وابسته‌تر می‌شوند؛ از سیستم‌های کنترل کوره گرفته تا خطوط نورد هوشمند. اما این وابستگی، اگر بدون سرمایه‌گذاری موازی در امنیت سایبری و برنامه‌های واکنش سریع پیش برود، می‌تواند یک نقطه‌ضعف تازه ایجاد کند؛ نقطه‌ضعفی که کنار همان چالش آشنای قطعی برق و گاز می‌نشیند، نه جایگزین آن. تجربه نوکور نشان می‌دهد آماده‌بودن برای توقف ناگهانی خط تولید -از هر جنسی که باشد- دیگر یک برنامه اضطراری فرعی نیست، بلکه بخشی جدی از مدیریت ریسک روزمره هر کارخانه فولاد است.