به گزارش فولادنامه، این هفته را باید از دل یک اختلاف آماری شروع کرد؛ اختلافی که به‌خوبی نشان می‌دهد جایگاه ایران در نقشه جهانی فولاد این روزها چقدر شکننده شده است. انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی ایران، اعداد تازه انجمن جهانی فولاد (worldsteel) را به چالش کشیده است. طبق گزارش worldsteel، ویتنام در سه‌ماهه نخست امسال با تولید ۶.۴ میلیون تن فولاد خام، جای ایران را در فهرست ده تولیدکننده برتر جهان گرفته است. اما مسئولان ایرانی این رقم را نمی‌پذیرند؛ به گفته آن‌ها، تولید فولاد خام ایران در فصل زمستان سال ۱۴۰۴ -که تقریباً با سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ میلادی هم‌پوشانی دارد- به ۷.۲۶ میلیون تن رسیده، رقمی که به گفته آن‌ها همچنان ۸۶۰ هزار تن از تولید ویتنام بالاتر است و جایگاه دهم جهانی ایران را حفظ می‌کند.

فارغ از اینکه کدام آمار درست‌تر باشد، خودِ این کشمکش پیام روشنی دارد: رتبه ایران در جدول جهانی فولاد آن‌قدر به رتبه‌های اطرافش نزدیک شده که هر نوسان کوچک تولید می‌تواند جایگاه کشور را جابه‌جا کند. طرف ایرانی این کشمکش هم راه‌حل خودش را پیشنهاد داده: تولیدکنندگان فولاد باید از محدودیت‌های مصرف برق و گاز معاف شوند تا جایگاه ایران در صنعت جهانی فولاد و بازارهای پایین‌دستی داخلی حفظ شود؛ درخواستی که به‌خوبی نشان می‌دهد محدودیت انرژی، این روزها به یکی از جدی‌ترین موانع پیش‌روی فولادسازان ایرانی تبدیل شده است.

این کشمکش آماری را باید در کنار تصویر بزرگ‌تری خواند که از اوایل امسال شکل گرفته بود. بر اساس گزارش‌هایی که به نقل از worldsteel و SteelOrbis منتشر شده، در جریان تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه، دو واحد کلیدی فولادسازی ایران -فولاد مبارکه در اصفهان و فولاد خوزستان- هدف حملات هوایی قرار گرفتند و بخشی از زیرساخت انبارش و تأمین برق آن‌ها آسیب دید. فولاد خوزستان که دومین تولیدکننده بزرگ کشور با ظرفیت تولید سالانه نزدیک به ۴.۲ میلیون تن است، در دو سیلوی انبارش خود دچار آسیب شد، هرچند بر اساس ارزیابی‌های اولیه، کوره‌های بلند شماره یک و دو این مجموعه که در زمان حمله خاموش بودند، آسیب مستقیم ندیدند. فولاد مبارکه هم که در سال گذشته میلادی نزدیک به ۷.۱ میلیون تن فولاد تولید کرده بود، در بخشی از پست برق و خط تولید خود دچار وقفه شد. صادرات محصولات نیمه‌ساخته فولاد ایران که پیش از این حدود ۵۵۰ هزار تن در ماه گزارش می‌شد، از جمله حوزه‌هایی است که این آسیب‌ها می‌تواند در ماه‌های بعد روی آن اثر بگذارد.

در آن سوی جهان، رادار بازار امروز تصویر متفاوتی نشان می‌دهد. اروپا از اول ژوئیه زیر سایه مقررات ایمنی تازه‌ای رفته که سهمیه واردات بدون عوارض را کاهش داده و تعرفه خارج از سهمیه را تا پنجاه درصد بالا برده است؛ سیاستی که مستقیماً از دل نگرانی از مازاد ظرفیت جهانی بیرون آمده. در آن سوی اقیانوس آرام، چین همچنان با ضعف تقاضای بخش مسکن دست‌به‌گریبان است و قیمت میلگرد در بورس شانگهای بارها به کف‌های هفتگی تازه رسیده. اما در آمریکا، تصویر رونق دیده می‌شود: نوکور و استیل داینامیکس از رشد سودآوری خبر داده‌اند و بر اساس داده‌های ارائه‌شده در رویداد اخیر AISTech، صنعت فولاد آمریکای شمالی در پنج سال گذشته نزدیک به پنجاه میلیارد دلار در پروژه‌های سرمایه‌ای هزینه کرده است.

وقتی این دو تصویر -رادار داخلی ایران و رادار جهانی- را کنار هم می‌گذاریم، یک درس عملی برای صنعت فولاد ایران بیرون می‌آید: در جهانی که قدرت‌های بزرگ فولاد با تعرفه و سهمیه، بازارهای خودشان را محکم‌تر می‌بندند و همزمان چین هم فشار قیمتی خودش را به بازارهای صادراتی منتقل می‌کند، حفظ جایگاه صادراتی ایران دیگر فقط به حجم تولید بستگی ندارد، بلکه به ثبات زیرساخت (به‌ویژه تأمین برق و گاز) و انعطاف در یافتن بازارهای جایگزین هم وابسته است. رتبه دهم جهانی، هرقدر هم که برای صنعت فولاد ایران با ارزش باشد، بدون امنیت انرژی و زیرساخت پایدار، رقمی شکننده باقی خواهد ماند که هر بحران کوچک می‌تواند آن را جابه‌جا کند.