به گزارش فولادنامه؛ سیداحسان قاضی‌زاده هاشمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی،در چهارمین سمینار تحلیلی فولاد و صنایع معدنی با عنوان «پایداری تولید در صنعت فولاد با محوریت چالش انرژی» با قدردانی از فعالان عرصه تولید و صنعتگران کشور، بر ضرورت حل ریشه‌ای ناترازی انرژی، اصلاح سازوکارهای تصمیم‌گیری در حوزه برق و گاز، بازنگری در برخی سیاست‌های اجرایی و تقویت نقش بخش خصوصی در اصلاح برنامه هفتم توسعه تأکید کرد.
او در این نشست، با اشاره به ایستادگی واحدهای صنعتی در شرایط سخت و نیز خسارت‌های واردشده به برخی واحدها، از تلاش مدیران، کارکنان و مجموعه‌های صنعتی برای بازسازی و حفظ تولید تقدیر کرد و گفت: مجاهدان عرصه تولید در طول روزهای دشوار، مردانه ایستادگی کردند و اجازه ندادند جریان تولید در کشور متوقف شود.
قاضی‌زاده هاشمی با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته در مجموعه‌های صنعتی کشور، به‌ویژه در فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و صنایع وابسته، اظهار کرد: باید به همه فعالان عرصه تولید خدا قوت گفت؛ کسانی که در روزهای دشوار، با قوت و قدرت در میدان ماندند و امروز نیز بازسازی واحدهای آسیب‌دیده را در دستور کار دارند.
وی افزود: گزارش‌ها، اسلایدها و داده‌هایی که در این سمینار از سوی مسئولان و مدیران صنعتی ارائه شد، در واقع طرح مسئله و بیان صریح واقعیت‌های صنعت کشور است و باید از این صراحت در بیان مشکلات برای رسیدن به راه‌حل‌های عملیاتی استفاده کرد.
لزوم بررسی دقیق علل کاهش تولید در صنعت
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به آمارهای مطرح‌شده درباره افت تولید برخی واحدهای صنعتی و فولادی، تصریح کرد: باید دقیق بررسی شود که چه عواملی موجب بروز این وضعیت شده است. بخشی از این مسئله بدون تردید به حوزه انرژی بازمی‌گردد، اما همه ماجرا به انرژی محدود نمی‌شود و آیتم‌های دیگری نیز در این روند دخیل بوده‌اند.
وی ادامه داد: باید نسبت میان توان تولید، حجم سرمایه‌گذاری و میزان تولید عملیاتی مورد ارزیابی جدی قرار گیرد. همچنین لازم است مشخص شود عدم‌النفعی که از محل محدودیت‌ها و اختلالات ایجاد شده، چگونه می‌تواند به عملکرد واقعی و عملیاتی تبدیل شود. به گفته او، فاصله میان سرمایه‌گذاری انجام‌شده و خروجی واقعی تولید، مسئله‌ای است که نباید از کنار آن به سادگی عبور کرد.
اصلاح برنامه هفتم در دستور کار مجلس
قاضی‌زاده هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مسئولیت مجلس در این حوزه، گفت: یکی از موضوعات جدی که اکنون در مجلس دنبال می‌شود، اصلاح برنامه هفتم توسعه است؛ موضوعی که در چارچوب رویکردهای جدید، با هدف چابک‌سازی، اصلاح روندها و ارتقای توان کشور در دستور کار قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، قوانین نسبتاً مترقی نیز در کشور تصویب شده که یکی از مهم‌ترین آنها قانون بهینه‌سازی مصرف انرژی است؛ قانونی که اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند بخشی از مشکلات فعلی صنعت را کاهش دهد.
افزایش سهم مصرف خانگی و فشار مستقیم بر صنعت و کشاورزی
این نماینده مجلس با اشاره به تغییر الگوی مصرف انرژی در کشور گفت: برق و گازی که از صنعت کاسته می‌شود، عملاً به سمت مصرف خانگی می‌رود. زمانی که شبکه برق و گاز حتی به دورافتاده‌ترین روستاهای کشور توسعه پیدا کرده، طبیعی است که سهم مصرف خانگی نیز به‌طور معناداری افزایش یابد.
وی توضیح داد: در حال حاضر سهم مصرف خانگی در حوزه برق به حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد و در حوزه گاز نیز به سطوحی نزدیک به ۸۰ درصد رسیده است. این روند مستقیماً بر دو بخش صنعت و کشاورزی اثر می‌گذارد و باعث کاهش سهم این دو بخش از انرژی می‌شود.
قاضی‌زاده هاشمی تأکید کرد: نتیجه چنین وضعیتی آن است که در زمان اوج مصرف، فشار اصلی بر بخش‌های مولد کشور وارد می‌شود؛ در حالی‌ که استمرار تولید، امنیت اقتصادی و حتی ثبات بازار به پایداری انرژی در همین بخش‌ها وابسته است.
بهینه‌سازی مصرف؛ راهکار عملی برای آزادسازی انرژی به نفع تولید
وی با اشاره به جلسات متعدد برگزارشده با وزارت نیرو و قرارگاه انرژی، اظهار کرد: یکی از راهکارهای مهم برای عبور از این وضعیت، اجرای واقعی سیاست‌های بهینه‌سازی مصرف است. در این زمینه یک سازوکار سه‌جانبه تعریف شده که می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مصرف خانگی و آزادسازی انرژی برای صنعت ایفا کند.
او توضیح داد: در بخش گاز، تولید و جایگزینی بخاری‌های گازسوز کم‌مصرف که می‌توانند بین ۴۰ تا ۶۰ درصد مصرف را کاهش دهند، به‌ویژه در مناطق سردسیر، اقدامی مؤثر است. در بخش برق نیز توسعه کولرهای کم‌مصرف و جایگزینی آنها در مناطق گرمسیر، می‌تواند به کاهش بار مصرف خانگی منجر شود.

به گفته قاضی‌زاده هاشمی، در قبال این صرفه‌جویی، «گواهی صرفه‌جویی» صادر می‌شود و همین گواهی می‌تواند به تأمین برق در فصل گرم یا تأمین گاز در دوره‌های اوج مصرف برای بخش‌های مولد کمک کند.
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با تأکید بر اینکه سازوکار گواهی صرفه‌جویی وارد فاز اجرا شده است، گفت: این طرح اکنون در سال‌های ابتدایی اجرای خود قرار دارد و توسعه آن می‌تواند منافع مشترکی برای صنعت، بخش تولید و حتی مدیریت مصرف در سطح ملی ایجاد کند.
وی در عین حال افزود: شرکت ملی گاز در اجرای این‌گونه سیاست‌ها از توانیر جلوتر حرکت کرده و در حوزه برق هنوز نیاز به تحرک و سرعت بیشتری وجود دارد. به گفته او، فشارها و پیگیری‌هایی که برای کنترل مصرف خانگی و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی انجام می‌شود، در نهایت به نفع صنعت و تولید خواهد بود.
قاضی‌زاده هاشمی با انتقاد از تکرار دوره‌ای محدودیت‌های انرژی برای صنایع گفت: مسئله این نیست که هر بار با گلایه، فشار یا مذاکرات مقطعی، برای دو هفته یا یک ماه بخشی از مشکلات حل شود و سپس دوباره همان وضعیت تکرار شود. این شیوه، کشور را از حل مسئله اصلی دور می‌کند.
وی تأکید کرد: بخش انرژی نیازمند تدبیر ساختاری، ریشه‌ای و پایدار است. نمی‌توان نظام مسائل انرژی را با سیاست‌های التماسی یا چانه‌زنی‌های کوتاه‌مدت اداره کرد. اگر قرار است تولید در کشور حفظ شود، باید برای این حوزه تصمیمات بنیادین اتخاذ شود.
مطالبه تشکیل کمیته مشترک میان وزارت صمت و وزارت نیرو
او یکی از اولویت‌های جدی مجلس را تشکیل کمیته مشترک میان وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نیرو دانست و گفت: هم‌اکنون میان وزارت صمت و وزارت نفت، در حوزه سوخت، یک کمیته مشترک تنظیم‌گری وجود دارد که درباره تخصیص گازوئیل، مازوت و دیگر سوخت‌های صنعتی ایفای نقش می‌کند، اما چنین سازوکاری در حوزه برق میان وزارت صمت و وزارت نیرو وجود ندارد.
وی افزود: وزارت نیرو، حوزه برق را عمدتاً از منظر یک صنعت مستقل با منافع و درآمدهای خاص خود می‌بیند و در بسیاری از موارد، بخش صنعت و به‌ویژه وزارت صمت را صرفاً مصرف‌کننده تلقی می‌کند. این در حالی است که صنعت باید در فرایند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری حضور مؤثر داشته باشد.
قاضی‌زاده هاشمی تصریح کرد: تشکیل کمیته‌ای مشترک، مشابه سازوکار موجود میان صمت و نفت، می‌تواند به تنظیم‌گری تخصصی، دفاع از حقوق صنایع عمومی و فولادی، و تصمیم‌گیری ضابطه‌مندتر در زمینه تأمین برق کمک کند. به گفته او، حضور معاونت صنایع عمومی، شرکت شهرک‌های صنعتی و بخش‌های مرتبط در چنین سازوکاری ضروری است.
وی با اشاره به اینکه بخش عمده‌ای از حدود ۶ هزار مگاوات مصرف برق مورد اشاره در این نشست مربوط به حوزه فولاد است، گفت: لازم است درباره این میزان مصرف، نگاه تخصصی و تفکیکی وجود داشته باشد و از صنایع بزرگ و راهبردی کشور در تصمیمات کلان انرژی به‌درستی صیانت شود.
او تأکید کرد که وقتی صنعت فولاد، صنایع عمومی و شهرک‌های صنعتی در معرض محدودیت قرار می‌گیرند، آثار آن تنها به یک واحد یا یک محصول محدود نمی‌شود، بلکه کل زنجیره اشتغال، تولید و سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
نقد سیاست‌های بورس انرژی و ضرورت تفکیک فولاد از پتروشیمی
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در ادامه به موضوع بورس انرژی پرداخت و گفت: در روزهای اخیر، جلسات مفصلی با بورس انرژی برگزار شده و گزارش‌هایی در این زمینه ارائه شده است. هرچند خرید برق از بورس توسط فولادی‌ها و سیمانی‌ها افزایش یافته، اما این سازوکار همچنان نیازمند اصلاحات جدی است.
وی افزود: در دوره اوج گرما، برق با نرخ‌هایی در حدود ۱۴ تا ۱۶ هزار تومان به ازای هر کیلووات خریداری شده و حتی قیمت‌هایی تا ۲۱ هزار تومان نیز مطرح بوده است، اما مسئله اصلی این است که سیاست‌گذاری موجود، تفاوت ماهوی میان صنعت پتروشیمی و صنعت فولاد را نادیده می‌گیرد.
قاضی‌زاده هاشمی با تأیید دیدگاه مطرح‌شده از سوی فعالان صنعت فولاد، اظهار کرد: گاز در صنعت پتروشیمی نقش خوراک دارد، اما در صنعت فولاد چنین جایگاهی ندارد و بیشتر در فرآیند تولید و تأمین انرژی مصرف می‌شود؛ بنابراین اینکه در سیاست‌گذاری‌های بورس انرژی، فولاد و پتروشیمی در یک سطح دیده شوند، رویکردی نادرست و قابل اصلاح است.

عرضه برق در بورس بدون تقاضای واقعی، مشوق سرمایه‌گذاری نیست
وی با اشاره به آمار ارائه‌شده درباره عرضه ۲ هزار مگاوات برق در بورس انرژی گفت: از این میزان تنها حدود ۸۰۰ مگاوات خریداری شده است. این مسئله نشان می‌دهد که صرف عرضه برق در بورس، بدون آنکه سازوکار آن بر پایه عرضه و تقاضای واقعی تنظیم شده باشد، نمی‌تواند محرک مؤثری برای سرمایه‌گذاری و مشارکت مصرف‌کنندگان باشد.
او ادامه داد: وقتی وزارت نیرو هم‌زمان مالک، عرضه‌کننده، قیمت‌گذار و سیاست‌گذار بازار باشد، طبیعی است که سرمایه‌گذار و مصرف‌کننده اعتماد کافی به سازوکار بازار پیدا نکند. به گفته او، پیش از هر چیز باید میان عرضه‌کننده و متقاضی واقعی برق تفاهمی روشن و اقتصادی شکل بگیرد.
هشدار درباره تعطیلی شهرک‌های صنعتی و نابودی برخی واحدها
قاضی‌زاده هاشمی در بخش پایانی سخنانش با اشاره به وضعیت برخی شهرک‌های صنعتی گفت: در مواردی، واحدهای مستقر در شهرک‌های صنعتی تا سه روز در هفته با قطع برق مواجه بوده‌اند. روشن است که واحدی که سه روز در هفته برق نداشته باشد، عملاً امکان استمرار تولید را از دست می‌دهد.
وی هشدار داد: در برخی صنایع، مانند تولید شیشه، قطع برق یا گاز تنها به توقف موقت تولید منجر نمی‌شود، بلکه ممکن است باعث از بین رفتن کامل کوره‌ها و نابودی کل واحد تولیدی شود. در چنین شرایطی دیگر نمی‌توان تصور کرد که واحد صنعتی با یک خاموش و روشن شدن ساده به مدار بازمی‌گردد.
او تأکید کرد: برخی از این واحدها در صورت بروز چنین آسیب‌هایی، عملاً باید به‌طور کامل جمع‌آوری شوند و این مسئله، خسارتی به‌مراتب سنگین‌تر از افت مقطعی تولید به کشور تحمیل می‌کند.
اعلام آمادگی مجلس برای دریافت پیشنهادهای بخش خصوصی
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در پایان با تأکید بر ضرورت صیانت از صنعت فولاد، صنایع عمومی و زنجیره تولید کشور گفت: مجلس آماده است در جریان اصلاح برنامه هفتم توسعه، از پیشنهادهای فعالان بخش خصوصی و تشکل‌های مؤثر در حوزه فولاد و صنعت استفاده کند.
وی افزود: اگر قرار است از تولید ملی به‌صورت واقعی حمایت شود، باید هم‌زمان چند مسیر دنبال شود؛ از اصلاح ساختار تصمیم‌گیری در حوزه انرژی گرفته تا توسعه گواهی‌های صرفه‌جویی، تقویت تعامل بین وزارتخانه‌ها و اصلاح نگاه‌های غیرتخصصی در سیاست‌گذاری.
قاضی‌زاده هاشمی تصریح کرد: هدف نهایی باید این باشد که صنعت فولاد، صنایع عمومی و حتی بخش‌های دیگری مانند پتروشیمی، هر یک با اقتضائات واقعی خود دیده شوند و از مسیر سیاست‌گذاری صحیح، مورد حفاظت و صیانت قرار گیرند.

منبع: ایراسین