به گزارش فولادنامه؛ اگر بخواهیم صنعت فولاد جهان در نیمه نخست ۲۰۲۶ را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: کوره‌های جهان دیگر هم‌زمان و هم‌آهنگ روشن نمی‌شوند. طبق آخرین آمار انجمن جهانی فولاد، تولید فولاد خام جهان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۷۷۳.۱ میلیون تن رسید؛ افتی ۱.۵ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل. اما پشت این عدد نسبتاً ملایم، یک واقعیت پیچیده‌تر نهفته است: هر منطقه از جهان امسال با ریتم کاملاً متفاوتی می‌سوزد.

مسیر ماهانه این افت خود گویای یک روند است. تولید جهانی در ژانویه ۶.۵ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت، در فوریه ۲.۲ درصد، در مارس ۴.۲ درصد، در آوریل ۱.۹ درصد، و در می تنها ۰.۳ درصد. به بیان دیگر، شیب نزولی تولید جهانی فولاد در حال تعدیل است؛ نشانه‌ای از این‌که بدترین بخش این چرخه نزولی احتمالاً پشت سر گذاشته شده، هرچند هنوز به نقطه رشد مثبت نرسیده‌ایم.

چین: موتوری که دیگر با تمام قدرت نمی‌چرخد

نگاه به جزئیات منطقه‌ای نشان می‌دهد چین همچنان عامل اصلی افت جهانی است. این کشور در مارس ۸۷ میلیون تن، در آوریل ۸۳.۶ میلیون تن و در می ۸۴.۴ میلیون تن فولاد تولید کرد؛ کاهش‌هایی به‌ترتیب ۶.۳، ۲.۸ و ۲.۷ درصدی نسبت به ماه‌های مشابه سال قبل. این روند با آنچه پیش‌تر درباره افت ساخت‌وساز چین گفته شد هم‌خوانی کامل دارد: بخش مسکن همچنان موتور تقاضای داخلی این کشور را کند می‌کند، و کارخانه‌ها نیز تولید خود را متناسب با همین واقعیت تنظیم می‌کنند.

اما تصویر جهانی تنها با چین قابل توضیح نیست. در همان بازه‌ای که چین منقبض می‌شد، هند با نرخ‌های رشدی چشمگیر پیش می‌رفت؛ ۹.۴ درصد رشد در مارس، ۳.۹ درصد در آوریل و ۱.۹ درصد در می، آن‌هم در شرایطی که بیشتر تولیدکنندگان بزرگ جهان رو به کاهش بودند. آمریکای شمالی نیز مسیر مشابهی را طی کرد؛ تولید آمریکا در می با رشد ۹.۲ درصدی و کل منطقه آمریکای شمالی با جهش ۱۵.۶ درصدی نسبت به سال قبل، قوی‌ترین عملکرد میان مناطق بزرگ فولادساز جهان را رقم زدند. آفریقا نیز در تمام این ماه‌ها رشدی دورقمی و پیوسته را تجربه کرد؛ از ۱۱.۵ درصد در آوریل تا ۱۰.۳ درصد در می.

در نقطه مقابل، خاورمیانه سخت‌ترین افت را متحمل شد؛ تولید این منطقه در آوریل ۲۷.۶ درصد و در می ۱۹.۴ درصد نسبت به سال قبل سقوط کرد، عمدتاً به‌دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای که مسیر عرضه انرژی و مواد اولیه را تحت‌الشعاع قرار داده است. اتحادیه اروپا نیز در محدوده‌ای نزدیک به ثبات نوسان کرد، با افتی خفیف حدود نیم درصد در می، تصویری از بازاری که هنوز کف واقعی خود را پیدا نکرده اما دیگر در حال سقوط آزاد هم نیست.

پیش‌بینی: بهبودی محتاطانه، نه انفجاری

سمت تقاضا نیز همین روایت چندسرعته را تکرار می‌کند. طبق آخرین گزارش چشم‌انداز کوتاه‌مدت انجمن جهانی فولاد، تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تنها ۰.۳ درصد رشد کرده و به ۱۷۲۴ میلیون تن می‌رسد، اما این رشد در سال ۲۰۲۷ به ۲.۲ درصد شتاب می‌گیرد و تقاضا را به ۱۷۶۲ میلیون تن می‌رساند. این شتاب‌گیری تدریجی، حاصل جمع چند نیروی هم‌زمان است: کندشدن نرخ افت تقاضای چین، رشد پرقدرت هند و برخی اقتصادهای در حال توسعه مانند مصر، ویتنام و عربستان سعودی، و بازگشت دیرهنگام رشد تقاضا در اروپا پس از چهار سال متوالی انقباض.

اما این بهبود، بهبودی است که با احتیاط باید به آن نگاه کرد. هزینه‌های بالای تولید، فشار قیمتی روی مصرف‌کنندگان نهایی، تنش‌های تجاری فزاینده و بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیک همچنان مانند ترمزهایی عمل می‌کنند که سرعت این بازگشت را محدود نگه می‌دارند. به‌ویژه در اقتصادهایی که صادرات کالاهای فولادبنیان مانند ماشین‌آلات و قطعات خودرو در آن‌ها نقش پررنگی دارد، تنش‌های تجاری تازه می‌توانند مستقیماً روی تقاضای فولاد داخلی اثر بگذارند.

تکه‌تکه‌شدن تجارت جهانی فولاد

شاید مهم‌ترین ویژگی سال ۲۰۲۶ برای صنعت فولاد جهان، نه رشد یا افت تولید، بلکه تغییر شکل مسیرهای تجاری آن باشد. سازوکار محافظتی تازه اتحادیه اروپا که سهمیه بدون تعرفه واردات را به‌شدت کاهش داده، تنها یکی از نمونه‌های این روند است. کشورهای بیشتری در حال بازتعریف مرزهای تجاری خود در برابر فولاد ارزان‌قیمت هستند؛ روندی که ریشه در همان بحران مازاد ظرفیت جهانی دارد که تحلیلگران سازمان همکاری اقتصادی و توسعه پیش‌تر نسبت به تشدید آن هشدار داده بودند. نتیجه این روند، جهانی است که در آن فولاد کمتر آزادانه بین قاره‌ها جابه‌جا می‌شود و بیشتر در بلوک‌های منطقه‌ای، پشت دیوارهای تعرفه‌ای و سهمیه‌ای، مصرف می‌شود.

تصویر نهایی که از دل این داده‌ها بیرون می‌آید، تصویر یک صنعت در حال بازآرایی است، نه یک صنعت در حال فروپاشی یا شکوفایی یکپارچه. چین آرام‌تر می‌سوزد، هند و آمریکای شمالی با شعله‌ای تندتر پیش می‌روند، آفریقا برای نخستین‌بار در دهه‌های اخیر خود را به‌عنوان یک قطب رشد واقعی مطرح می‌کند، و خاورمیانه در سایه بی‌ثباتی منطقه‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند. جهان در کوره است، اما این کوره دیگر یک شعله واحد ندارد؛ ده‌ها شعله کوچک‌تر و نامتوازن، هرکدام با دمای خودشان.