به گزارش فولادنامه؛ در کوره‌های بلندی که از چین تا اروپا و آمریکا شعله می‌کشند، این روزها آهنگ کار یکنواخت نیست. تولید کمی کند شده، مرزهای تجاری دوباره بالا رفته‌اند و در همین حال، سرمایه‌ای تازه به سمت فولاد «سبز» و ظرفیت‌های نوین سرازیر شده است. تصویری که از میان داده‌های چند نهاد معتبر صنعت فولاد بیرون می‌آید، تصویر صنعتی است در حال بازآرایی خودش، نه در حال رشد یکنواخت و نه در حال رکود کامل.

کاهش ملایم در تولید جهانی

انجمن جهانی فولاد (worldsteel) در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده که تولید فولاد خام جهان در ماه مه ۲۰۲۶، در میان ۷۰ کشوری که آمار خود را به این نهاد گزارش می‌دهند، به ۱۵۷.۹ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که نسبت به مه سال گذشته ۰.۳ درصد کاهش نشان می‌دهد. این افت اندک، اما پیوسته، در کنار انتشار گزارش سالانه «فولاد جهان در ارقام ۲۰۲۶» و فهرست تازه بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد دنیا منتشر شده؛ گزارش‌هایی که تصویری دقیق‌تر از جابه‌جایی قدرت تولید میان کشورها به دست می‌دهند.

نکته‌ای که در پس این آمار پنهان است، تحول در سیاست‌گذاری صنعتی چین است. بر اساس گزارش ماهانه چین که توسط worldsteel منتشر شده، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین نسخه به‌روزشده‌ای از سیاست «جایگزینی ظرفیت فولاد» را ابلاغ کرده که عملاً به معنای فعال‌سازی دوباره سازوکار ملی کنترل ظرفیت تولید فولاد در این کشور است؛ گامی که می‌تواند در ماه‌های آینده مسیر عرضه فولاد چین، بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان، را تغییر دهد.

دیوارهای تازه تجارت

اگر تولید در حال تعدیل است، تجارت جهانی فولاد در حال سخت‌تر شدن است. به گزارش انجمن فناوری آهن و فولاد (AIST) به نقل از وال‌استریت ژورنال، اتحادیه اروپا از اول ژوئیه ۲۰۲۶ سهمیه معافیت تعرفه‌ای واردات فولاد را در چند دسته محصول محدودتر کرده و نرخ عوارض روی حجم‌های مازاد بر سهمیه را افزایش داده است؛ تصمیمی که مستقیماً روی صادرکنندگان فولاد به بازار اروپا اثر می‌گذارد.

در آن سوی اقیانوس اطلس نیز آرامش برقرار نیست. ایالات متحده اعلام کرده حاضر به تمدید توافق تجاری آمریکا-مکزیک-کانادا (USMCA) نیست مگر تغییراتی در آن اعمال شود؛ موضعی که نماینده تجاری آمریکا در جلسه بازبینی مشترک این توافق مطرح کرده است. برای زنجیره تأمین فولاد قاره آمریکا، که تجارت منطقه‌ای در آن نقشی کلیدی دارد، این عدم قطعیت می‌تواند بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت سایه بیندازد.

چین در نقطه عطف؛ تقاضای ساخت‌وساز کم‌رنگ می‌شود

بر پایه گزارشی که AIST به نقل از بلومبرگ منتشر کرده، بازار فولاد چین وارد دوره‌ای طولانی از رشد کندتر شده است؛ روندی که ریشه در افت تقاضای بخش املاک و مستغلات این کشور دارد. این تحول، در کنار سیاست تازه محدودسازی ظرفیت که پیش‌تر اشاره شد، نشان می‌دهد صنعت فولاد چین به‌جای تکیه بر رشد کمی، در حال جست‌وجوی مسیرهای تازه‌ای برای بازتعریف نقش خود در اقتصاد داخلی و بازار صادراتی است.

سرمایه در مسیر فولاد سبز و ظرفیت‌های تازه

در میان این فشارهای تجاری و کند شدن تقاضا، جریان سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد متوقف نشده؛ فقط مسیرش تغییر کرده است. شرکت سوئدی استگرا (Stegra) دور تازه‌ای از تأمین مالی پروژه فولاد سبز مبتنی بر هیدروژن خود را با رقمی معادل ۱.۴ میلیارد یورو به پایان رسانده است. در آمریکا، هایبار (Hybar) از ساخت یک کارخانه میلگرد به ارزش ۱.۱ میلیارد دلار در آرکانزاس خبر داده و کلیولند-کلیفز قراردادی به ارزش تا ۴۰۰ میلیون دلار برای تأمین فولاد الکتریکی دانه‌جهت‌دار به آژانس تدارکات دفاعی آمریکا امضا کرده است.

در آسیا، جی‌اس‌دبلیو استیل هند (JSW Steel) کلنگ پروژه فولاد رایالاسیما به ارزش نزدیک به ۱۶۳۵۰ کرور روپیه را در ایالت آندرا پرادش زده و بازوی آمریکایی همین شرکت نخستین تختال کاملاً گازگیری‌شده خود را در کارخانه مینگو جانکشن تولید کرده است.

شرکت فولادی سوئدی SSAB نیز با دو شریک آمریکایی برای توسعه یک طرح اقتصاد چرخشی در بازیافت فولاد همکاری کرده است. در همین حال، گزارش عملکرد شبکه کارخانه‌های میدرکس (MIDREX) در آمریکای شمالی برای سال ۲۰۲۵ از عملکرد پایدار واحدهای تولید آهن اسفنجی (DRI) خبر می‌دهد؛ فناوری‌ای که در مسیر کربن‌زدایی از صنعت فولاد نقشی محوری دارد.

جمع‌بندی: فولادی که در حال بازتعریف خودش است

روایت این هفته‌های بازار جهانی فولاد، روایت یک صنعت دوگانه است: از یک سو تولید کلی و تقاضای سنتی، به‌ویژه از سوی چین، رو به کاهش می‌رود و دیوارهای تجاری در اروپا و آمریکای شمالی بلندتر می‌شوند؛ از سوی دیگر، سرمایه تازه همچنان به سمت ظرفیت‌های جدید، فولاد سبز و فناوری‌های کم‌کربن جریان دارد.

این هم‌زمانی افت و سرمایه‌گذاری، شاید بهترین توصیف از کوره‌ای باشد که صنعت فولاد جهانی این روزها در آن قرار دارد: نه در حال خاموشی، بلکه در حال تغییر شکل.