تقابل توسعه ظرفیت فولاد در هند و آفریقا با دیوارِ سهمیههای اروپا و مداخله چین در بازار سنگآهن نشان داد که ژئوپلیتیک و سیاست تجاری، بیش از توان تولید، تعیینکننده آینده این صنعت هستند.
به گزارش فولادنامه در هند، تاتا استیل از برنامه خود برای رسیدن به ظرفیت ۴۰ میلیون تن فولاد در سال خبر داد. چند هزار کیلومتر آنسوتر، قطر و الجزایر درباره دو برابر کردن ظرفیت کارخانه مشترک خود به توافق رسیدند. همزمان در چین نیز تولید فولاد زنگنزن همچنان در سطح بالایی باقی ماند.
اما درست در همان هفته، اتفاق دیگری هم در جریان بود. آمریکا تعرفههای جدید را حفظ کرد، اتحادیه اروپا نظام سهمیهبندی واردات را سختتر کرد و چین تلاش کرد مسیر ورود بخشی از سنگآهن استرالیا را به بنادر خود محدود کند.
در ظاهر، اینها خبرهایی مستقل هستند؛ اما کنار هم، یک پیام مشترک دارند: صنعت فولاد جهان هنوز برای تولید بیشتر سرمایهگذاری میکند، اما تجارت آن هر روز دشوارتر میشود.
کارخانهها هنوز به آینده خوشبیناند
اگر تنها به سمت سرمایهگذاری نگاه کنیم، تصویر بازار همچنان امیدوارکننده است. تاتا استیل در هند، ظرفیت ۴۰ میلیون تنی را هدف گرفته و سرمایهگذاری در محصولات با ارزش افزوده را افزایش میدهد. در شمال آفریقا نیز قطر و الجزایر توسعه مجتمع فولادی بلاره را آغاز کردهاند تا ظرفیت تولید آن را از دو به چهار میلیون تن در سال برسانند.
در همین حال، آمارهای چین نیز نشان میدهد تولید فولاد زنگنزن همچنان در مسیر رشد قرار دارد. کنار هم قرار گرفتن این سه خبر، یک واقعیت را نشان میدهد: برخلاف برخی پیشبینیها، بازیگران بزرگ هنوز پایان چرخه سرمایهگذاری در صنعت فولاد را باور ندارند. زیرساخت، مراکز داده، صنایع دفاعی و کشتیسازی همچنان موتورهای اصلی تقاضای بلندمدت این صنعت محسوب میشوند.
اما مسیر فروش، سختتر از مسیر تولید شده است
اگر سمت تولید هنوز بوی خوشبینی میدهد، سمت تجارت داستان متفاوتی دارد.
این هفته برزیل به تصمیمهای آمریکا و اتحادیه اروپا اعتراض کرد و هشدار داد که تعرفهها و محدودیتهای تازه، مشکل مازاد ظرفیت فولاد جهان را حل نمیکنند و تنها خطر تشدید جنگهای تجاری را افزایش میدهند. همزمان اتحادیه اروپا نظام جدید سهمیهبندی واردات فولاد را اجرایی کرد؛ تغییری که اگرچه برای برخی کشورها مانند ترکیه سهمیه اختصاصی در نظر گرفته، اما در مجموع ورود فولاد به بازار اروپا را محدودتر از گذشته میکند.
پیام این تحولات روشن است. رقابت در بازار جهانی فولاد دیگر فقط بر سر قیمت، کیفیت یا هزینه انرژی نیست؛ تعرفه، سهمیه، توافقهای تجاری و روابط سیاسی نیز به بخشی از مزیت رقابتی تبدیل شدهاند.
نبردی که این بار در بازار سنگآهن شکل گرفت
مهمترین تحول هفته اما در بازار سنگآهن رقم خورد. چین از طریق گروه منابع معدنی چین (China Mineral Resources Group - CMRG)، شرکت دولتی که برای افزایش قدرت خرید و چانهزنی این کشور در بازار مواد معدنی ایجاد شده است، تلاش کرد دسترسی به بخشی از محمولههای شرکت استرالیایی فورتسکیو (Fortescue)، چهارمین تولیدکننده بزرگ سنگآهن جهان، را در بنادر خود محدود کند.
در ظاهر، ماجرا اختلافی بر سر قراردادهای بلندمدت است؛ اما در لایه عمیقتر، چین پیام دیگری به بازار میدهد. پکن دیگر نمیخواهد فقط بزرگترین خریدار سنگآهن جهان باشد؛ میخواهد در تعیین قواعد قیمتگذاری این بازار نیز نقش تعیینکنندهتری داشته باشد. اگر این روند ادامه یابد، موازنه قدرت در زنجیره تأمین فولاد، از شرکتهای معدنی به سمت بزرگترین مصرفکننده جهان تغییر خواهد کرد.
کورهها روشناند؛ قواعد بازی تغییر کرده است
رادار بازار نیز این تصویر را تأیید میکند. قیمت سنگآهن طی هفته گذشته در محدوده ۹۸ دلار در هر تن نوسان داشت و نسبت به ماه قبل کاهش نشان میدهد. بازار هنوز با ضعف تقاضا و احتیاط خریداران روبهرو است، اما در عین حال خبرهای این هفته نشان میدهد فشار اصلی دیگر فقط از سمت عرضه یا تقاضا نیست؛ سیاست تجاری و ژئوپلیتیک به یکی از متغیرهای اصلی بازار تبدیل شدهاند.
شاید مهمترین اتفاق این هفته نه افتتاح یک کارخانه جدید بود و نه وضع یک تعرفه تازه. اتفاق مهمتر این بود که بازار جهانی فولاد آرامآرام معیارهای موفقیت را بازتعریف میکند. تا دیروز مزیت رقابتی در کنار معدن، انرژی ارزان یا مقیاس تولید معنا پیدا میکرد؛ امروز، بندر، قرارداد تجاری، سهمیه واردات و دسترسی به مواد اولیه نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
کورهها هنوز روشناند؛ اما جهان اطراف آنها دیگر همان جهان گذشته نیست.
مطالب مرتبط
