به گزارش فولادنامه؛ صنعت فولاد جهان در حال عبور از دوره محصولات پایه به سمت محصولات تخصصی و مهندسی‌شده حرکت می‌کند. در این میان، تکنولوژی زم به عنوان یک جهش کوانتومی در دانش متالورژی مطرح می‌شود. برای شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری، ورود به این حوزه پاسخی استراتژیک به نیازهای پیچیده بازار و فشارهای ناشی از ناترازی‌های انرژی محسوب می‌شود. این گزارش به کالبدشکافی دقیق انتخاب این استراتژی و تأثیر آن بر آینده این مجموعه می‌پردازد.

پایداری در میان‌فلزها
پوشش‌های ZAM بر پایه یک سیستم آلیاژی سه‌گانه متشکل از روی، آلومینیوم و منیزیم بنا شده‌اند که از طریق فرآیند غوطه‌وری گرم پیوسته اعمال می‌شوند. در هنگام غوطه‌وری در دمای ۴۳۰ تا ۴۶۰ درجه سانتی‌گراد، آلومینیوم موجود در حمام مذاب واکنش با آهن بستر را محدود کرده و یک لایه نانومتری بازدارنده تشکیل می‌دهد که از نفوذ سریع آهن جلوگیری می‌کند. حضور همزمان منیزیم علاوه بر تغییر نقطه ذوب، ساختار انجماد را اصلاح کرده و فازهای یوتکتیک سخت و پایداری را پدید می‌آورد. این ریزساختار، علاوه بر افزایش میکروسختی پوشش تا مرز ۴۰۰ ویکرز، ضریب اصطکاک را نیز به شکلی کنترل‌شده کاهش می‌دهد. ویژگی متمایز این تکنولوژی، در واکنش «خودترمیم‌شوندگی» لبه‌های برش‌خورده نهفته است؛ به‌طوری که یون‌های منیزیم و آلومینیوم در مواجهه با محیط خورنده، محصولات پایداری نظیر سیمونکولایت و هیدروزینکایت تولید می‌کنند که با مسدود کردن مسیر نفوذ اکسیژن، فرآیند خوردگی را در نطفه خاموش می‌سازند.

رقابت جهانی و استراتژی‌های بین‌المللی
در نقشه جهانی این تکنولوژی، غول‌های فولادسازی تسلط بلامنازعی دارند و با ایجاد فرمولاسیون‌های انحصاری، استانداردهای کیفی را به بازارهای هدف دیکته می‌کنند. شرکت نیپون استیل ژاپن به عنوان مخترع این تکنولوژی، با تمرکز بر ترکیب ۶ تا ۱۱ درصد آلومینیوم و ۳ درصد منیزیم، گریدهای فوق‌سخت برای شاسی خودروهای نسل جدید و سازه‌های خورشیدی تولید می‌کند. شرکت پوسکو کره جنوبی با برند PosMAC، ضمن بهره‌گیری از اقتصاد مقیاس و همکاری با خودروسازان بزرگ، پلتفرم‌های اختصاصی برای بدنه خودروهای الکتریکی طراحی می‌کند و سهم قابل توجهی از بازار را در اختیار دارد. همچنین شرکت آرسلورمیتال اروپا با معرفی برند مگنلیس، تمرکز اصلی خود را بر محیط‌های به‌شدت خورنده نظیر مزارع خورشیدی و مناطق ساحلی معطوف کرده است تا با تولید گریدهای انحصاری، حاشیه سود خود را تضمین کند.
تمام این پیشگامان با جایگزینی روی خالص با آلیاژهای پیشرفته، هزینه‌های چرخه عمر محصول را برای مشتریان نهایی به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهند، چراکه با افزایش چشمگیر طول عمر قطعات در محیط‌های خورنده، نیاز به تعمیرات پرهزینه یا تعویض زودهنگام سازه‌ها از بین می‌رود. همین قابلیت اطمینان بالا باعث می‌شود تا خودروسازان و توسعه‌دهندگان نیروگاه‌های خورشیدی، این شرکت‌ها را به عنوان تامین‌کننده اصلی و انحصاری پروژه‌های کلان و استراتژیک خود انتخاب کنند و سهم بازار این تولیدکنندگان را در حوزه‌های حساس تثبیت نمایند.

ضرورت استراتژیک برای عبور از مرزهای سنتی
همگام با تحولات بنیادین در رهبری بازار جهانی، اقتصادهای در حال توسعه نیز درمی‌یابند که بقا در بازارهای رقابتی، مستلزم عبور از تولید محصولات پایه و حرکت به سوی مهندسی محصولات با ارزش افزوده بالا است. در این اتمسفر کلان‌اقتصادی، ارتقای خطوط تولید سنتی به تکنولوژی‌های پیشرفته‌ای نظیر ZAM، دیگر یک انتخاب فانتزی محسوب نمی‌گردد، بلکه به عنوان یک سپر دفاعی قدرتمند در برابر نوسانات شدید بازار کامودیتی‌ها عمل می‌کند که با جلوگیری از خروج ارز، حاشیه سود پایدارتری را برای تولیدکنندگان تضمین می‌نماید. دقیقا در همین نقطه حساس است که نقش استراتژیک شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری به عنوان تنها تامین‌کننده تخصصی ورق‌های گالوانیزه بدنه خودرو در ایران برجسته می‌شود و این مجموعه در کانون یک تحول بزرگ صنعتی قرار می‌گیرد.
چشم‌انداز توسعه در شرکت ورق خودرو
این شرکت که با ثبت رکورد تولید بیش از ۴۹۱ هزار تن در خط اول و برنامه‌ریزی جهت بهره‌برداری از ظرفیت‌های بالقوه در توسعه خط دوم، زیرساخت‌های تولیدی قدرتمندی را مهیا ساخته است؛ اکنون با دوراندیشی مدیریتی خود به سوی تولید صنعتی ورق‌های ZAM گام برمی‌دارد. از منظر مهندسی متالورژی، ورود به عرصه تولید این ورق‌های ویژه، مستلزم ارتقای سطح اتوماسیون خطوط غوطه‌وری و تسلط بر پیچیدگی‌های کنترل کیفیت در حمام‌های مذاب آلیاژی است. دستیابی به این سطح از دانش فنی پیشرفته، یک «مزیت رقابتی پایدار» ایجاد کرده و فاصله تکنولوژیک معناداری را بین این مجموعه و سایر رقبای سنتی در بازار داخلی رقم می‌زند.
تولد یک رهبر تکنولوژیک
توسعه خطوط تولید ورق ZAM در شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری، مرزهای یک ارتقای فنی را در هم می‌شکند و به عنوان بازطراحی بنیادین مدل کسب‌وکار این سازمان تلقی می‌گردد. این مجموعه با تلفیق هوشمندانه ظرفیت‌های تولیدی رو به گسترش و دانش انحصاری آلیاژهای پیشرفته، جایگاه خود را از یک پیمانکار وابسته به صنایع بالادستی ارتقا می‌بخشد. در حقیقت، پیاده‌سازی این استراتژی نوین، شرکت ورق خودرو را به یک رهبر تکنولوژیک در بازار داخلی بدل می‌سازد که توانایی پاسخگویی به پیچیده‌ترین تقاضاهای صنعت خودروی مدرن و کلان‌پروژه‌های ملی انرژی را به دست می‌آورد. در نهایت، فاصله گرفتن از رویکرد سنتی خام‌فروشی و تکیه بر معماری ارزش‌افزای متالورژیکی، تاب‌آوری پایدار این شرکت را در برابر تلاطم‌های غیرقابل‌پیش‌بینی اقتصاد آینده تضمین می‌نماید.

منبع: ایراسین