افزایش واردات فولاد به اروپا پیش از سختتر شدن تعرفهها، رشد صادرات چین در سایه رکود داخلی و حمایت تعرفهای آمریکا نشان میدهد بازار جهانی فولاد وارد دورهای از رقابت شدیدتر و فشار بیشتر بر بازارهای صادراتی شده است.
.png)
شتاب آخرین فرصت: فولادسازان قبل از توفان اروپا را خالی کردند
بازار فولاد این روزها در یک نقطه دوگانه ایستاده. از یک طرف اروپا و آمریکا با دیوارهای تعرفهای بلندتر دارند بازار خودشان را قفل میکنند، از طرف دیگر چین با یک بازار داخلی رو به افت، فشار بیشتری به بازارهای صادراتی وارد میکند. در این شیفت، تصویر کامل این کشمکش را برایتان آوردهایم.
اروپا؛ آخرین فرصت قبل از بستهشدن در
طبق گزارش ISSB، منتشرشده در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ برابر با ۲۸ خرداد ۱۴۰۵، واردات فولاد نهایی اتحادیه اروپا از کشورهای ثالث در ماه آوریل، که با فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ همپوشانی دارد، نسبت به سال قبل ۶.۶۲ درصد رشد کرد و به چهار میلیون تن رسید. اما این رشد ماهانه، یک نکته را پوشش نمیدهد؛ مجموع چهار ماه نخست سال که به یازده میلیون تن رسیده، هنوز ۶.۶۱ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. به زبان سادهتر، این یک رونق واقعی نیست، بلکه یک هجوم خرید پیش از بستهشدن در است.
دو محرک همزمان باعث این شتاب شدهاند. اول، بازشدن سهمیههای جدید پادمانی که واردات بدون تعرفه را موقتاً ارزانتر کرده. دوم و مهمتر، شمارش معکوس تا اول ژوئیه ۲۰۲۶ برابر با یازدهم تیر ۱۴۰۵، تاریخی که رژیم پادمانی فعلی اتحادیه اروپا که از سال ۲۰۱۸ برقرار بوده، جای خود را به چارچوبی بهمراتب سختگیرانهتر میدهد.
سهمیههای کلی به حدود هجده میلیون و سیصد هزار تن در سال کاهش مییابد و تعرفه خارج از سهمیه از بیستوپنج درصد به پنجاه درصد افزایش پیدا میکند. این مصوبه در آوریل ۲۰۲۶ توسط شورا و پارلمان اروپا نهایی شده است.
نقشه تأمینکنندگان اروپا هم در همین فاصله بهوضوح در حال تغییر است. ترکیه همچنان بزرگترین تأمینکننده ماند و صادراتش از حدود نهصد و هجده هزار تن در آوریل سال قبل به یک میلیون و صد و بیست هزار تن رسید. چین هم رشد قابلتوجهی داشت و از چهارصد و هشتاد و دو هزار تن به ششصد و چهل و دو هزار تن رسید.
در نقطه مقابل، تایوان بدترین عملکرد را در میان تأمینکنندگان اصلی داشت؛ صادراتش از سیصد و نود هزار تن در آوریل سال قبل به تنها صد و چهل و هفت هزار تن سقوط کرد، و در مجموع چهار ماه نخست سال نزدیک به نیمی از سهم خود را در بازار اروپا از دست داد. این خالیجا را هند و اندونزی پر میکنند؛ صادرات هند به چهارصد و پنج هزار تن و اندونزی به دویست و سیوچهار هزار تن در همین ماه رسید، در حالی که کرهجنوبی تقریباً بدون تغییر روی همان سطح سال قبل باقی ماند.
چین؛ بازار داخلی سرد، موتور صادرات داغ
این بخش، حلقه گمشده ماجرای اروپاست. چرا صادرات چین به اروپا در حال رشد است؟ پاسخ را باید در بازار داخلی چین جست. قیمت آرماتور فولادی چین تا هجدهم ژوئن، برابر با بیستوهشتم خرداد، به سه هزار و هشتاد و چهار یوان در هر تن رسیده که کف دو ماه گذشته است. تولید فولاد خام چین در ماه می نسبت به سال قبل دو و هفت دهم درصد کاهش یافته و به هشتاد و چهار میلیون و سیصد و پنجاه هزار تن رسیده، و علت اصلی این کاهش، رکود طولانیمدت بخش مسکن است.
در همین حال، صادرات فولاد چین در ماه می نسبت به ماه قبل هشت و هشت دهم درصد رشد کرده، مشخصاً به این دلیل که با تقاضای داخلی ضعیف، حاشیه سود صادرات جذابتر شده است. اما تصویر کامل پیچیدهتر است، چون مجموع صادرات پنج ماه نخست سال هنوز هشت و یک دهم درصد کمتر از سال قبل است، چرا که موانع تجاری در بازارهای بزرگ مثل اروپا و آمریکا هم در حال افزایش است.
چین در واقع گیر کرده میان یک بازار داخلی رو به خاموشی و دیوارهای تعرفهای رو به افزایش در بازارهای صادراتی. نتیجه این وضعیت، تلاش فشرده برای پیدا کردن هر روزنهای است که هنوز باز مانده، و اروپا، فعلاً، یکی از همان روزنههاست.
آمریکا؛ جزیره امن قیمتی
در طرف دیگر دنیا، تصویر کاملاً متفاوت است. تعرفههای پنجاه درصدی آمریکا روی فولاد وارداتی، یک جزیره امن قیمتی ساختهاند. قیمت ورق گرم در آمریکا تا نوزدهم ژوئن به هزار و صد و نود و پنج دلار در تن رسیده که نسبت به سال قبل سیودو درصد رشد نشان میدهد. نرخ بهرهبرداری از ظرفیت تولید کارخانههای آمریکایی در پایان می به هشتاد و یک و یک دهم درصد رسیده، در مقایسه با هفتادوشش و شش دهم درصد سال قبل.
تحلیلگران بازار معتقدند تعرفههای بالا، محدودیت واردات و تقاضای پایدار، باعث شدهاند قیمتها در کوتاهمدت بیشتر در مسیر صعودی بمانند تا نزولی. نتیجه برای صادرکنندگان جهانی روشن است؛ بازار آمریکا عملاً بستهتر و سودآورتر شده برای تولیدکنندگان داخلی، و این یعنی فشار اضافی روی بازارهایی مثل اروپا که هنوز نسبتاً بازترند، دقیقاً همان فشاری که در گزارش ISSB دیدیم.
چشمانداز جهانی؛ رکود پنجم پیاپی
گزارش OECD که در چهارم ژوئن ۲۰۲۶ برابر با چهاردهم خرداد ۱۴۰۵ منتشر شد، تصویر کلان را اینگونه ترسیم میکند. تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تنها چهار دهم درصد رشد خواهد کرد که پنجمین سال پیاپی رکود بهحساب میآید. در فوتبال اتفاقی که پنج بار تکرار شود گلات می گویند ظاهرا فولا در رکود حال گلات است.
تقاضای چین در سال ۲۰۲۵، شش و نه دهم درصد کاهش یافته و در ۲۰۲۶ نیز شش دهم درصد دیگر کاهش پیدا میکند. در مقابل، هند با رشد شش و هفت دهم درصدی و آسهآن با سه و نیم درصد، نقاط روشن این تصویر تاریکاند. ظرفیت اضافی جهانی فولاد که در سال ۲۰۲۵ به ششصد و چهل میلیون تن رسیده بود، تا سال ۲۰۲۸ به هفتصد و چهل و پنج میلیون تن خواهد رسید.
نتیجه این معادله این است که ترکیب مالیات کربنی مرزی اروپا که پرداختهایش از سال ۲۰۲۷ آغاز میشود، پادمانهای سختتر اروپا و انگلیس که هر دو از تیر ۱۴۰۵ اجرا میشوند، و حمایت ادامهدار آمریکا، در حال ساختن یک کف قیمتی مصنوعی در بازارهای غربی است؛ کفی که از تعادل واقعی عرضه و تقاضا نمیآید، بلکه از دیوارهای سیاسی و تعرفهای.
فرصت زودگذر یا نشانه یک تغییر بزرگتر؟
رونق آوریل اروپا بیشتر شبیه یک فرصت زودگذر است تا یک روند پایدار. با اجرای رژیم پادمانی جدید از تیر ۱۴۰۵، انتظار میرود تقاضای وارداتی اروپا دوباره افت کند و این هجوم خرید جای خود را به یک دوره آرامتر بدهد. در همین حال، نقشه تأمینکنندگان اروپا در حال بازآرایی است؛ ترکیه و چین قدرت گرفتهاند، تایوان عقب رفته، و هند و اندونزی در حال پرکردن خالیجای آن هستند، که نشان از رقابت صادراتی شدیدتر در راه دارد.
چین هم زیر فشار دوگانه قرار دارد؛ ضعف بازار مسکن داخلی در کنار افزایش موانع تجاری در بازارهای بزرگ، فشار صادراتی را به سمت هر بازار باقیمانده هدایت میکند، از جمله بازارهایی که ایران هم در آنها رقابت میکند. برای صادرکنندگان ایرانی فولاد، این تصویر یک هشدار روشن دارد؛ قوانین بازی در بازارهای هدف هرسال سختتر میشوند و رقبا هم آرام نمینشینند.
شیفت شب، جمعبندی شبانه از تحولات بازارهای جهانی فولاد
مطالب مرتبط
